Alle soorten › Hoenderachtigen › Hokko's en chachalaca's › Witvoorhoofdsjakohoen
Witvoorhoofdsjakohoen | Penelope superciliaris
Rusty-margined Guan | Pava yacupemba | Jacupemba
Het witvoorhoofdsjakohoen is een middelgroot sjakohoen van de bossen ten zuiden van het Amazonebekken en van het Atlantisch woud. De Engelse naam verwijst naar de roestbruine randen van de vleugeldekveren, het duidelijkste kenmerk van de soort. In het gidsgebied komt hij alleen in het uiterste oosten van Bolivia voor, aan de rand van een groot verspreidingsgebied in Brazilië.
Geluid
Luide, schorre en toeterende roepen, vaak in de schemering, en een rauw gekakel bij onrust. Bij zonsopkomst maakt hij in de vlucht een ratelend geluid met de vleugels.
Opname: Fernando Igor de Godoy — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
60–70 cm, een slank sjakohoen met een lange staart en een kleine, slordige kuif. Het kleed is donker olijfbruin, met een groenachtige glans op rug en staart. De vleugeldekveren en de veren van de mantel hebben brede, roestbruine randen, die een geschubd patroon geven. Een lichtgrijze tot witachtige wenkbrauwstreep loopt boven het oog naar achteren; de kale huid rond het oog is grijs. De borst is grijsbruin met lichte veerranden. De kleine keellel is rood. De poten zijn roodachtig. De seksen zijn gelijk.
Verwarringssoorten
Spix' sjakohoen Penelope jacquacu is groter en donkerder, zonder roestbruine randen op de vleugel, en leeft in het Amazonelaagland. De gevlekte chachalaca Ortalis guttata is kleiner, met een kleinere kop, een gestippelde hals en roodbruine buitenste staartveren. Het roodmaskersjakohoen Penelope dabbenei heeft een rode kale huid op het gezicht en leeft in bergbos in het zuiden van Bolivia.
Leefgebied
Halfgroenblijvend en droog bos, galerijbos langs rivieren en bosranden in het overgangsgebied naar de cerrado, in het gidsgebied in het laagland en op lage heuvels. Eet vruchten, bessen, bladeren en bloemen, zowel in bomen als op de grond. Het nest is een platform van takken in een boom of struik.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Bolivia alleen in het uiterste oosten van het departement Santa Cruz, in bos aan de grens met Brazilië. Ontbreekt in Colombia, Ecuador en op de Galápagos; enkele meldingen uit Peru zijn waarschijnlijk verwisselingen. Buiten het gidsgebied in een groot deel van Brazilië ten zuiden van de Amazone, in het oosten van Paraguay en in het noordoosten van Argentinië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Zoek in het oosten van Santa Cruz langs galerijbos en bosranden in de vroege ochtend; vogels zitten dan vaak in vruchtdragende bomen en laten zich horen.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. De soort verdraagt enige verstoring van het bos, maar verdwijnt door houtkap en jacht uit grote delen van zijn gebied.
Wetenschappelijke naam
Penelope superciliaris | Temminck, 1815
Temminck beschreef de soort in 1815 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Penelope werd in 1786 ingevoerd door Merrem. De geslachtsnaam komt uit de Griekse mythologie: Penelope was de dochter van de Spartaanse koning Ikarios en de vrouw van Odysseus. De soortnaam komt van Latijn supercilium, 'wenkbrauw', naar de lichte wenkbrauwstreep. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Pará, Brazilië.