Alle soorten › Zangvogels › Mierklauwieren › Witwangmiervogel
Witwangmiervogel | Gymnopithys leucaspis
White-cheeked Antbird | Hormiguero cariblanco | Mãe-de-taoca-bochechuda
De witwangmiervogel is een van de talrijkste mierenvolgers in het noordwesten van Amazonië. Bij zwermen trekmieren is hij vaak de soort die in de grootste aantallen aanwezig is. Het contrast tussen de witte keel en wangen, de kastanjebruine bovenzijde en de blauwe huid rond het oog maakt hem tot een herkenbare verschijning in de donkere onderlaag.
Geluid
De zang is een reeks heldere fluittonen die eerst stijgt, dan daalt en eindigt in enkele raspende tonen. Bij de mieren klinkt vaak een raspend, snorrend tsjirr.
Opname: Mauricio Cuellar Ramirez (@Birding.travel) — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
14 cm, met een korte staart en een krachtige snavel. Rond het oog een vlek kale, blauwe huid. Kruin, nek en bovenzijde zijn kastanjebruin. De teugel is zwartachtig; keel, wangen, borst en buikmidden zijn wit, aan de zijkant afgezet door een smalle zwarte rand, en de flanken en onderstaartdekveren bruin. De seksen zijn vrijwel gelijk; bij het vrouwtje zijn de vleugeldekveren soms licht gezoomd. Jongen zijn doffer, met minder wit op de onderzijde.
Verwarringssoorten
Ten westen van de Andes leeft de nauw verwante Gymnopithys bicolor, met zwartachtige wangen en bruinere flanken; de verspreidingsgebieden overlappen niet. De maanvlekmiervogel Oneillornis lunulatus heeft een grijs mannetje met witte wenkbrauwstreep en keel. De haarkuifmiervogel Rhegmatorhina melanosticta heeft een kuif, een zwarte keel en een donkere onderzijde. De roodoogmiertimalia Phlegopsis nigromaculata is groter, met zwarte vlekken op de bovenzijde en rode huid rond het oog.
Leefgebied
Onderlaag van vochtig laaglandbos op terra firme en in várzea, ook oude secundaire bossen en bosranden, tot ongeveer 1000 m aan de voet van de Andes, meestal lager. Volgt bijna altijd zwermen trekmieren en vangt opgejaagde insecten, spinnen en andere geleedpotigen, ook kleine hagedissen. Het nest is een open kom laag in een holle stronk of tussen palmbladeren.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
Colombia: in het oostelijk laagland, van Meta en Guaviare zuidwaarts naar Putumayo en Amazonas. Ecuador: in het oostelijk laagland. Peru: in het noordoosten, ten noorden van de Marañón en de Amazone. Bolivia: ontbreekt. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in het zuiden van Venezuela en het noordwesten van Amazonisch Brazilië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Zoek in Yasuní, rond Leticia of bij Iquitos in de onderlaag naar zwermen trekmieren; waar mierenvolgers zitten, is de witwangmiervogel er meestal bij.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. Algemeen in ongestoord bos; als vaste mierenvolger verdwijnt de soort uit kleine, geïsoleerde bosfragmenten.
Wetenschappelijke naam
Gymnopithys leucaspis | (Sclater, 1855)
Sclater beschreef de soort in 1855 als Myrmeciza leucaspis; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Gymnopithys werd in 1857 ingevoerd door Bonaparte. De geslachtsnaam combineert Grieks gumnos, 'kaal, naakt', met de naam van het miervogelgeslacht Pithys, dat Vieillot in 1818 beschreef. De soortnaam combineert Grieks leukos, 'wit', en aspis, 'schild', naar het witte vlak op wang en keel. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Villavicencio, Colombia (voorgesteld).