Alle soorten › Zangvogels › Tirannen › Witwangtodietiran

Witwangtodietiran | Poecilotriccus albifacies

White-cheeked Tody-Flycatcher | Titirijí cariblanco | Ferreirinho-de-cara-branca

De witwangtodietiran is een kleine tiran van dichte bamboebossen in het zuidwesten van het Amazonegebied. Hij is vrijwel geheel gebonden aan opstanden van Guadua-bamboe en komt daardoor zeer plaatselijk voor. Het mannetje heeft een roestrode kruin en een witte kopzijde.

Witwangtodietiran (Poecilotriccus albifacies)
Foto: desertnaturalist — CC BY 4.0 · iNaturalist

Geluid

Korte, droge ratels en tikkende tonen, laag uit de bamboe.

Luister: ZangXC965456

Opname: Richard E. Webster — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

9,5 cm, met een platte snavel en een vrij korte staart. Het mannetje heeft een roestrode kruin en een witte kopzijde; een zwarte nekband loopt uit in twee smalle zwarte strepen naar het oog en langs de wang. De bovendelen zijn olijfgroen, vleugels en staart zwart, de tertials wit gerand. De onderkant is wit, met zwarte borstzijden. Het vrouwtje is doffer, met donkergrijze hals en wangen en brede olijfkleurige vleugelranden.

Verwarrings­soorten

De roodteugelschoffelsnavel Poecilotriccus latirostris heeft een okerkleurig gezicht, een grijze kruin en een grijsachtige onderkant, en leeft in struikgewas aan bosranden. De zwart-witte todietiran Poecilotriccus capitalis heeft een zwarte kop en rug zonder witte kopzijde. De gestreepte todietiran Hemitriccus flammulatus leeft ook in bamboe, maar is bruin met een gestreepte borst.

Leefgebied

Dichte opstanden van Guadua-bamboe in vochtig laagland- en voetheuvelbos, tot ongeveer 1050 m. Zoekt in paren laag tot halfhoog in het bamboe naar insecten, die het met korte sprongen van stengels en bladeren pikt.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

Peru: zeer plaatselijk in het zuidoosten, in het zuiden van Madre de Dios en het noordoosten van Cusco, mogelijk ook in Puno. Bolivia: zeer plaatselijk in het noorden, in Pando. Ontbreekt in Colombia, Ecuador en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in het westen van Brazilië (Acre).

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Zoek in uitgestrekte bamboebossen in de voetheuvels van Madre de Dios en Cusco; luister naar droge ratels laag in het bamboe en wacht tot een vogel even zichtbaar wordt.

Staat van instandhouding

Niet bedreigd. De soort is plaatselijk en afhankelijk van bamboebos, waardoor ontbossing in het zuidwesten van het Amazonegebied de stand kan treffen.

Wetenschappelijke naam

Poecilotriccus albifacies | (Blake, 1959)

Blake beschreef de soort in 1959 als Todirostrum albifacies; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Poecilotriccus werd in 1884 ingevoerd door Berlepsch. De geslachtsnaam komt van Grieks poikilos, 'bont, gevarieerd', en trikkos, een klein, niet nader bepaald vogeltje, in de ornithologie gebruikt voor tirannen. De soortnaam komt van Latijn albus, 'wit', en facies, 'gezicht', naar de witte wangen. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Boca del Río Colorado, Madre de Dios, Peru.