Alle soorten › Zangvogels › Tirannen › Zwart-witte todietiran
Zwart-witte todietiran | Poecilotriccus capitalis
Black-and-white Tody-Flycatcher | Titirijí pío | Maria-picaça
De zwart-witte todietiran is een kleine tiran waarvan de seksen sterk verschillen: het mannetje is glanzend zwart en wit, het vrouwtje heeft een kastanjebruine kruin en een grijs gezicht. De soort leeft in dichte vegetatie aan bosranden aan de voet van de oostelijke Andes en heeft een versnipperd verspreidingsgebied.
Geluid
Een snel, scherp tik, t-r-r-r-r-r-oe; bij opwinding een explosiever tk, tk, tk, wee-wee-wee-woe.
Opname: Juan Freile — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
9,5 cm, met een platte, brede snavel en een vrij korte staart. Het mannetje is op kop en bovendelen glanzend zwart, met een klein wit vlekje boven de teugel en een witte oogring; de keel en onderdelen zijn wit, met zwarte strepen aan de borstzijden die soms een smalle band vormen en een lichtgele zweem op de flanken. Het vrouwtje heeft een kastanjebruine kruin, een grijs gezicht met okerkleurige teugels en oogring, en een olijfgroene rug. Beide seksen hebben zwartachtige vleugels met brede, lichtgele randen aan de tertials.
Verwarringssoorten
De geelbuikschoffelsnavel Todirostrum cinereum heeft gele onderdelen en een lichte iris en leeft vooral in open terrein. De zwartkopschoffelsnavel Todirostrum nigriceps heeft een zwarte kop maar een olijfgroene rug en gele onderdelen, en zit hoog in het bladerdak. Het vrouwtje kan lijken op de roodkruintodietiran Poecilotriccus ruficeps, die hoger in het gebergte leeft en een witte of okerkleurige wang met zwarte rand heeft.
Leefgebied
Randen van vochtig laagland- en voetheuvelbos, langs wegen en beekjes, met een sterke voorkeur voor lianenwarren en bamboe; ook secundair bos zonder bamboe. Tussen ongeveer 250 en 1350 m. Zoekt laag tot halfhoog in dichte vegetatie naar insecten.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
Colombia: het oosten van Nariño, Putumayo en Amazonas. Ecuador: plaatselijk langs de oostelijke Andesvoet. Peru: langs de oostelijke Andesflank zuidwaarts tot San Martín en het noorden van Loreto, met een geïsoleerde populatie in Cusco. Bolivia: niet of nauwelijks bekend. Daarbuiten in enkele kleine populaties in het Braziliaanse Amazonegebied.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Zoek in bamboe en lianenwarren langs wegen door voetheuvelbos aan de oostkant van de Andes, bijvoorbeeld in Ecuador en Noord-Peru; luister naar het snelle tik, t-r-r-r-oe.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd. De soort is plaatselijk en weinig talrijk, maar het verspreidingsgebied is groot en ze verdraagt secundaire vegetatie.
Wetenschappelijke naam
Poecilotriccus capitalis | (Sclater, 1857)
Sclater beschreef de soort in 1857 als Todirostrum capitale; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Poecilotriccus werd in 1884 ingevoerd door Berlepsch. De geslachtsnaam komt van Grieks poikilos, 'bont, gevarieerd', en trikkos, een klein, niet nader bepaald vogeltje, in de ornithologie gebruikt voor tirannen. De soortnaam komt van Latijn capitalis, 'van de kop', naar de opvallende kop. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Río Napo, Ecuador.