Alle soorten › Gierzwaluwachtigen › Kolibries › Zonneboself
Zonneboself | Chaetocercus heliodor
Gorgeted Woodstar | Estrellita de gorguera | Estrelinha-de-gorjal
De zonneboself is een van de kleinste kolibries van de Andes en leeft in het noorden van het gidsgebied, in Colombia en het noorden van Ecuador. Bij het mannetje loopt de roze-paarse keel aan de zijkanten uit in verlengde punten, een kraag waarnaar de Engelse naam verwijst. De vlucht is langzaam en zoemend, als die van een bij.
Geluid
Meestal stil. Zachte, hoge tsip-tonen; de vleugels maken in de vlucht een zoemend geluid.
Opname: Mitch Lysinger — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
6–7 cm, met een korte, rechte zwarte snavel. Het mannetje is donker groen van boven, met een glanzend roze-paarse keel waarvan de zijveren verlengd zijn tot punten, een kleine witte vlek achter het oog en grijsgroene onderdelen zonder witte borstband. Aan de zijkant van de stuit zit een witte vlek. De staart is kort en gevorkt. Het vrouwtje is groen van boven en warm roodbruin tot okerkleurig van onder, met een donkere oorvlek en een roodbruine staart met een zwarte band.
Verwarringssoorten
Het mannetje van de witbuikboself Chaetocercus mulsant heeft een brede witte borstband en een witte buik; het vrouwtje is lichter van onder. Jourdans boself Chaetocercus jourdanii heeft roodbruine schachten in de staart en leeft in het noordoosten van Colombia. De santamartaboself Chaetocercus astreans komt alleen in het Santa Marta-gebergte voor. De vrouwtjes van de boselfen lijken sterk op elkaar; de verspreiding en de mannetjes in de buurt helpen bij de determinatie.
Leefgebied
Randen van vochtig bergbos en nevelwoud, open plekken, secundaire groei, koffieplantages en tuinen, ruwweg tussen 1200 en 3000 m. Zoekt nectar aan kleine bloemen in struiken en bomen, vaak samen met andere kleine kolibries, en vangt kleine insecten. Het nest is een klein napje van plantenpluis.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Colombia plaatselijk in de Oostelijke en Centrale Andes en op de westflank. In Ecuador vooral in het noorden, op de westflank en plaatselijk elders. Ontbreekt in Peru, Bolivia en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in de Andes van het westen van Venezuela.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Bij bloeiende struiken in tuinen van lodges en langs bosranden in het noordwesten van Ecuador en in de Andes van Colombia. Let op zeer kleine kolibries die met een zoemend geluid voor kleine bloemen hangen.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. De soort komt plaatselijk en in lage aantallen voor; ze verdraagt bosranden en tuinen.
Wetenschappelijke naam
Chaetocercus heliodor | (Bourcier, 1840)
Bourcier beschreef de soort in 1840 als Ornismya heliodor; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Chaetocercus werd in 1855 ingevoerd door Gray. De geslachtsnaam combineert Grieks khaitē, 'haar', met kerkos, 'staart'. De soortnaam eert Claude Joseph Héliodore Bourcier (1826–1869), zoon van de Franse diplomaat en kolibriekenner Jules Bourcier. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Bogotá, Colombia.