Alle soorten › Zonneralachtigen › Zonnerallen › Zonneral
Zonneral | Eurypyga helias
Sunbittern | Garza del sol | Pavãozinho-do-pará
De zonneral is de enige soort van zijn familie: een slanke vogel met een lange hals, van beboste oevers in het tropische laagland. In rust is hij gecamoufleerd in fijn gebandeerd grijs en bruin, maar bij dreiging of balts spreidt hij vleugels en staart, waarop op elke vleugel een grote oogvlek in kastanjebruin, geel en zwart verschijnt. Zijn naaste verwant is de kagoe van Nieuw-Caledonië.
Geluid
Een lange, hoge, klagende fluittoon die langzaam aanzwelt of iets stijgt, wieeeee, vaak vanuit dekking. Daarnaast ratelende en sissende geluiden bij dreiging.
Opname: JAYRSON ARAUJO DE OLIVEIRA — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
43–48 cm, met een lange, dunne hals, een kleine kop, een rechte, puntige snavel en vrij korte, oranje poten. De kop is zwart met een witte streep boven en een onder het oog. Hals en bovendelen zijn fijn gebandeerd en gevlekt in grijs, bruin en zwart; de lange staart heeft grijze en zwarte banden. Bij gespreide vleugels verschijnt op elke vleugel een grote oogvlek van kastanjebruin, geel en zwart. De bovensnavel is zwart, de ondersnavel oranje. De seksen zijn gelijk; jonge vogels zijn doffer, met minder duidelijke kopstrepen.
Verwarringssoorten
De kleine fuutkoet Heliornis fulica leeft aan dezelfde stille oevers, maar zwemt laag in het water en heeft een korte, rode snavel en een zwart-wit gestreepte hals. Jonge tijgerroerdompen, zoals de rosse tijgerroerdomp Tigrisoma lineatum en de gestreepte tijgerroerdomp Tigrisoma fasciatum, zijn ook fijn gebandeerd, maar groter en zwaarder, met een dikkere hals en zonder de witte kopstrepen. In de vlucht onderscheiden de oogvlekken op de vleugels de zonneral van alle andere soorten.
Leefgebied
Oevers van beboste beken, rivieren en meren, vaak in de schaduw, in het laagland en in de uitlopers van de Andes tot ongeveer 1200 m, plaatselijk hoger. Loopt langzaam en behoedzaam langs het water en over modder en stenen, en vangt met een snelle uitval van de snavel insecten, kreeftachtigen, kikkers en kleine vissen. Het nest is een kom van modder en plantenmateriaal op een tak of in een vork, boven of dicht bij het water.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Colombia in het laagland aan weerszijden van de Andes, van de Pacifische kust tot het Amazonegebied. In Ecuador vooral in het oostelijk laagland en de uitlopers, schaars in het noordwesten. In Peru en Bolivia in het Amazonelaagland en de uitlopers van de oostflank van de Andes. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied van het zuiden van Mexico tot het Amazonegebied van Brazilië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Zoek langs stille, beschaduwde bosbeken en hoefijzermeren, bijvoorbeeld vanuit een kano of langs paden die een beek volgen. Hij loopt vaak rustig langs de waterlijn en vliegt bij verstoring laag over het water weg, waarbij de vleugelvlekken zichtbaar worden.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd. Groot verspreidingsgebied en een stabiele stand; plaatselijk gevoelig voor ontbossing langs rivieren en vervuiling van beken.
Wetenschappelijke naam
Eurypyga helias | (Pallas, 1781)
Pallas beschreef de soort in 1781 als Ardea helias; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Eurypyga werd in 1811 ingevoerd door Illiger. De geslachtsnaam komt van Grieks eurus, 'breed', en pugē, 'stuit'. De soortnaam komt van Grieks hēlias, 'van de zon', naar de zonvormige vlekken op de gespreide vleugels. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Suriname.