Alle soorten › Gierzwaluwachtigen › Kolibries › Zonnestraalkolibrie
Zonnestraalkolibrie | Heliactin bilophus
Horned Sungem | Colibrí cornudito | Chifre-de-ouro
De zonnestraalkolibrie is een kleine kolibrie van het cerrado en de open savannes van centraal Zuid-Amerika. Het mannetje draagt aan weerszijden van de blauwe kruin een plukje verlengde, rood-gouden veren, als twee hoorntjes, en heeft een zwarte keel en een lange, puntige staart. In het gidsgebied komt hij alleen voor in de savannes van het oosten van Bolivia.
Geluid
Meestal stil. De roep is een dun, hoog tsip, soms snel herhaald.
Opname: JAYRSON ARAUJO DE OLIVEIRA — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
9–11 cm, inclusief de lange, getrapte en puntige staart; de snavel is kort, recht en zwart. Het mannetje is bronsgroen van boven, met een glanzend blauwe kruin en aan de zijkanten van de kop verlengde, rood-oranje tot goudkleurige veerpluimen. Kin en keel zijn zwart, de baard loopt iets uit; wangen, halszijden en onderdelen zijn wit. De middelste staartveren zijn groen, de buitenste wit. Het vrouwtje mist de pluimen en de zwarte keel; ze is groen van boven en witachtig van onder, met een vaalgrijze keel, en heeft dezelfde getrapte staart met witte zijkanten.
Verwarringssoorten
De zwartoorelfkolibrie Heliothryx auritus is ook wit van onder met witte buitenste staartveren, maar groter, zonder pluimen en zwarte keel, met een zwart oorvlak, en leeft in het bladerdak van vochtig bos. De amethistboself Calliphlox amethystina is kleiner, met een gevorkte staart; het mannetje heeft een paarsrode keel en een witte borstband, het vrouwtje is roestkleurig van onder.
Leefgebied
Cerrado, open savanne met verspreide struiken en boompjes, en de randen van galerijbos, in het gidsgebied in het laagland onder ongeveer 500 m. Zoekt nectar laag bij de grond aan bloeiende kruiden en struiken, vaak met de staart schuin opgeheven, en vangt kleine insecten. Het nest is een klein napje van plantenpluis op een lage tak.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Bolivia in de savannes van Beni en het oosten van Santa Cruz. Ontbreekt in Colombia, Ecuador, Peru en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied vooral in het midden en oosten van Brazilië, met kleinere aantallen in de savannes van Suriname.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
In het cerrado van het oosten van Santa Cruz, onder meer rond Noel Kempff Mercado, en in de savannes van Beni. Let op bloeiende kruiden en lage struiken in open terrein; vogels zitten tussendoor vaak bovenop een lage struik.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. Omzetting van cerrado en savanne in akkers en weiland tast het leefgebied aan, maar de soort heeft een groot verspreidingsgebied.
Wetenschappelijke naam
Heliactin bilophus | (Temminck, 1820)
Temminck beschreef de soort in 1820 als Trochilus bilophus; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Heliactin werd in 1831 ingevoerd door Boie. De geslachtsnaam combineert Grieks hēlios, 'zon', met aktis (aktinos), 'straal'. De soortnaam combineert Latijn bi-, 'twee', met Grieks lophos, 'kuif', naar de twee oorpluimen van het mannetje. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Brazilië.