Alle soorten › Zangvogels › Zwaluwen › Zuid-Amerikaanse ruwvleugelzwaluw
Zuid-Amerikaanse ruwvleugelzwaluw | Stelgidopteryx ruficollis
Southern Rough-winged Swallow | Golondrina alirrasposa sureña | Andorinha-serradora
De Zuid-Amerikaanse ruwvleugelzwaluw is een bruine zwaluw met een kaneelkleurige keel, de meest verbreide zwaluw van open terrein in het laagland en de voetheuvels van het gidsgebied. De naam verwijst naar de kleine haakjes aan de buitenste handpen van het mannetje, die de vleugelrand ruw maken. Hij broedt in holen in oevers en wegtaluds en is vaak bij rivieren en wegen te zien.
Geluid
Een ruw, oplopend brreet of zrrit, in de vlucht en op zitplaatsen vaak herhaald; bij onrust sneller en scherper.
Opname: Mateus Gonçalves Santos — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
13–14 cm, met een rechte of licht ingesneden staart. De bovendelen zijn egaal grijsbruin; vooral bij vogels in het noorden en westen van het gidsgebied is de stuit lichter, grijswit tot bleek geelbruin, en contrasteert die met rug en staart. De keel is kaneel- tot roestbruin, de borst grijsbruin, de buik bleekgeel tot vuilwit, de onderstaartdekveren witachtig. De seksen zijn vrijwel gelijk. Jongen hebben kaneelkleurige randen aan de vleugeldekveren en een minder roestkleurige keel.
Verwarringssoorten
De Noord-Amerikaanse ruwvleugelzwaluw Stelgidopteryx serripennis mist de kaneelkleurige keel en de lichte stuit, en is in het gidsgebied alleen dwaalgast. De oeverzwaluw Riparia riparia is van onderen wit met een duidelijke bruine borstband. De bruinkopzwaluw Alopochelidon fucata is kleiner, met een kaneelkleurige wenkbrauwstreep en nek en een witte buik. De bruinborstzwaluw Progne tapera is veel groter, met een witte keel en een bruine borstband.
Leefgebied
Open en halfopen terrein in het laagland en de voetheuvels: rivieroevers, zandbanken, bosranden, open plekken, weiland, wegen en dorpen, vooral onder 1500 m, plaatselijk hoger. Jaagt in lage, vrij rechte vlucht op vliegende insecten, vaak boven water. Zit op draden en kale takken. Het nest ligt in een hol in een steile oever of wegtalud, soms in een gat in een muur of brug; de vogels graven zelf of gebruiken bestaande holen.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Colombia wijdverbreid in het laagland en de lagere hellingen aan beide zijden van de Andes. In Ecuador aan beide zijden van de Andes. In Peru ten oosten van de Andes en in het noordwesten. In Bolivia in het laagland en de voetheuvels. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied van Midden-Amerika tot het noorden van Argentinië en Uruguay.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Zoek langs rivieren met steile, kale oevers en langs wegen met zandige taluds, waar paren in en uit de nestholen vliegen. Op draden boven weilanden zitten vaak groepjes, soms samen met andere zwaluwen.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. De soort is wijdverbreid en profiteert plaatselijk van wegtaluds en open terrein.
Wetenschappelijke naam
Stelgidopteryx ruficollis | (Vieillot, 1817)
Vieillot beschreef de soort in 1817 als Hirundo ruficollis; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Stelgidopteryx werd in 1858 ingevoerd door Baird. De geslachtsnaam komt van Grieks stelgis, 'schraper', en pterux, 'vleugel', naar de ruwe, gezaagde rand van de buitenste handpen. Van Latijn rufus, 'rood', en collum, 'hals', naar de rossige keel. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Brazilië.