Alle soorten › Gierzwaluwachtigen › Kolibries › Zwaardkolibrie
Zwaardkolibrie | Ensifera ensifera
Sword-billed Hummingbird | Colibrí picoespada | Beija-flor-bico-de-espada
De zwaardkolibrie is de enige vogel ter wereld met een snavel die langer is dan de rest van zijn lichaam zonder staart. Met die snavel bereikt hij de nectar in de lange bloembuizen van passiebloemen en engelentrompetten, waar andere kolibries niet bij kunnen. Hij leeft in het hoge nevelwoud van de Andes en is een van de meest gezochte kolibries van het gebied.
Geluid
Meestal stil. De roep is een laag, ratelend of trillend trrr, vooral in de vlucht.
Opname: Mitch Lysinger — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
20–23 cm, waarvan ongeveer de helft snavel; de rechte, iets opgewipte snavel is 9–11 cm lang. Het lichaam is vrij groot voor een kolibrie. Het mannetje is bronsgroen, met een donkere, koperkleurige kop en een donkere keel; de staart is iets gevorkt en bronsgroen. Het vrouwtje is groen van boven en witachtig van onder, dicht bezet met groene vlekken. Beide hebben een kleine witte vlek achter het oog. Zittend houdt hij de snavel schuin omhoog.
Verwarringssoorten
Door de snavel niet te verwarren. Incakolibries zoals de gekraagde incakolibrie Coeligena torquata hebben ook een lange, rechte snavel, maar die is veel korter dan het lichaam. De saffiervleugelkolibrie Pterophanes cyanopterus is even groot of groter, maar heeft een veel kortere snavel en blauwe vleugels.
Leefgebied
Hoog nevelwoud, elfenwoud en de randen ervan, struikgewas en bosjes boven de gesloten boomgrens, en tuinen met bloeiende planten, meestal tussen ongeveer 2500 en 3500 m, plaatselijk lager. Bezoekt vooral bloemen met lange, hangende kronen, zoals passiebloemen, Passiflora, en engelentrompetten, Brugmansia; vangt ook insecten in de vlucht. Komt naar voederflessen.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Colombia in alle drie de cordilleras. In Ecuador op beide flanken van de Andes. In Peru langs de Andes, vooral op de oostflank. In Bolivia op de oostflank van de Andes. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in de Andes van het westen van Venezuela.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Bij voederflessen en bloeiende passiebloemen bij lodges en reservaten in het hoge nevelwoud, zoals in het reservaat Yanacocha boven Quito in Ecuador. Een vogel bezoekt vaak steeds dezelfde bloemen op een vaste route; wachten bij een bloeiende struik loont.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. Ontbossing in het hoge bergbos tast plaatselijk het leefgebied aan, maar hij gebruikt ook bosranden en tuinen.
Wetenschappelijke naam
Ensifera ensifera | (Boissonneau, 1840)
Boissonneau beschreef de soort in 1840 als Ornismya ensifera; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Ensifera werd in 1843 ingevoerd door Lesson. De geslachtsnaam komt van Latijn ensis, 'zwaard', en -fer, 'dragend': 'zwaarddrager', naar de zeer lange snavel. De soortnaam herhaalt de geslachtsnaam: Latijn ensis, 'zwaard', en -fer, 'dragend', naar de snavel die langer is dan het lichaam. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Bogotá, Colombia.