Alle soorten › Zangvogels › Tirannen › Zwaluwstaartkoningstiran
Zwaluwstaartkoningstiran | Tyrannus forficatus
Scissor-tailed Flycatcher | Tijereta rosada | Tesourinha-rosada
De zwaluwstaartkoningstiran broedt in het zuiden van de Verenigde Staten en het noorden van Mexico en overwintert vooral van Zuid-Mexico tot Panama. Het gidsgebied ligt ten zuiden van het normale winterkwartier: de soort is hier alleen bekend van enkele waarnemingen. De zeer lange, diep gevorkte staart onderscheidt hem van vrijwel alle andere tirannen.
Geluid
Scherpe, korte kip- of pik-roepjes en een droog gekwetter; in het winterkwartier weinig vocaal.
Opname: Terry Davis — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
29–37 cm, waarvan de staart bij het mannetje meer dan de helft uitmaakt; bij vrouwtjes en jonge vogels is de staart korter. Kop, mantel en borst zijn lichtgrijs tot grijswit, de vleugels zwartachtig met lichte randen. Flanken en onderstaartdekveren zijn zalmroze, de oksels en ondervleugeldekveren roodroze. De staart is zwart en wit. Een rode kruinvlek is verborgen. Jonge vogels zijn bleker, met weinig roze en een kortere staart.
Verwarringssoorten
De vorkstaartkoningstiran Tyrannus savana heeft ook een lange gevorkte staart, maar een zwarte kap, een donkerder grijze mantel, zuiver witte onderdelen en geen roze. Jonge zwaluwstaartkoningstirannen met een korte staart kunnen lijken op een bleke tropische koningstiran Tyrannus melancholicus, maar hebben geen geel op de buik en een roze waas op flanken en onderstaart.
Leefgebied
Open terrein met verspreide bomen, weilanden, bosranden en parken, waar hij op draden, hekken en losse bomen zit en insecten in de vlucht vangt. In het winterkwartier slaapt hij gezamenlijk in bomen, vaak in dorpen of steden.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
Colombia: enkele waarnemingen, vooral in het noorden. Peru: een overwinterende vogel aan de kust bij Lima (Callao). In Ecuador en Bolivia en op de Galápagos geen of nauwelijks waarnemingen. Buiten het gidsgebied broedt de soort in het zuiden van de Verenigde Staten en het noordoosten van Mexico en overwintert ze van Zuid-Mexico tot Panama.
- Wintergast (ca. okt–mrt)
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
In het gidsgebied alleen als toevalstreffer; let in de noordelijke winter op tirannen met een lange staart op draden in open terrein, en controleer vorkstaartkoningstirannen op een grijze kop en roze flanken.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd. In het broedgebied neemt de stand op lange termijn af; in het gidsgebied is de soort een zeldzame gast.
Wetenschappelijke naam
Tyrannus forficatus | (Gmelin, 1789)
Gmelin beschreef de soort in 1789 als M[uscicapa] forficata; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Tyrannus werd in 1799 ingevoerd door De Lacépède. De geslachtsnaam is het Latijnse woord tyrannus, 'tiran'. De soortnaam is Latijn forficatus, 'schaarvormig' (van forfex, 'schaar'), naar de lange gevorkte staart. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Mexico.