Alle soorten › Zangvogels › Mierklauwieren › Zwartbuikmiersluiper

Zwartbuikmiersluiper | Formicivora melanogaster

Black-bellied Antwren | Hormiguerito ventrinegro | Formigueiro-de-barriga-preta

De zwartbuikmiersluiper is een miersluiper van droogbos en struweel in het binnenland van Zuid-Amerika. In het gidsgebied leeft hij alleen in het oostelijke laagland van Bolivia, in het Chiquitano-droogbos en de Chaco. Het mannetje is van keel tot buik zwart, met een witte band langs de zijkant.

Zwartbuikmiersluiper (Formicivora melanogaster)
Foto: Márcio Alves Cardoso — CC BY-NC 4.0 · iNaturalist

Geluid

De zang is een snelle reeks gelijke, korte tonen, vaak in duet. De roep is een droog 'tjup' en een kort ratelend geluid.

Luister: ZangXC789038

Opname: JAYRSON ARAUJO DE OLIVEIRA — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

13–14 cm, met een lange, getrapte staart. Het mannetje is grijsbruin van boven; gezicht, keel, borst en buik zijn diep zwart, omzoomd door een brede witte band van de wenkbrauw tot de flanken. De vleugeldekveren zijn zwart met witte stippen, de staart is zwart met witte toppen. Het vrouwtje heeft een zwart masker door het oog met daarboven een witte wenkbrauwstreep, een grijsbruine bovenzijde en een witte, ongestreepte onderzijde.

Verwarrings­soorten

De roestrugmiersluiper Formicivora rufa heeft een roodbruine rug; het vrouwtje heeft zwarte strepen op borst en flanken. De zuidelijke witbandmiersluiper Formicivora grisea heeft een kortere staart; het vrouwtje is okerkleurig van onder, zonder zwart masker. Het mannetje van de zwartkopmiersluiper Herpsilochmus atricapillus is grijs met een zwarte kruin en leeft hoger in de bomen.

Leefgebied

Halfloofverliezend en droog bos, struweel, Chaco-bos en dichte ondergroei aan bosranden, in het laagland tot ongeveer 1000 m. Zoekt in paren insecten en spinnen in dichte ondergroei, laag boven de grond. Het nest is een kommetje laag in een struik.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

Bolivia: in het oostelijke en zuidoostelijke laagland, vooral in Santa Cruz, zuidwaarts tot in de Chaco. Ontbreekt in Colombia, Ecuador, Peru en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in Paraguay en in het midden en oosten van Brazilië.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Zoek in het droogbos rond Santa Cruz de la Sierra en in het Chiquitano-gebied, in dichte ondergroei aan bosranden en langs wegen. Paren laten zich horen met hun snelle duetten.

Staat van instandhouding

Wereldwijd niet bedreigd. De soort heeft een groot areaal, maar het droogbos waarin hij leeft wordt op veel plaatsen gekapt voor landbouw en veeteelt.

Wetenschappelijke naam

Formicivora melanogaster | Pelzeln, 1868

Pelzeln beschreef de soort in 1868 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Formicivora werd in 1824 ingevoerd door Swainson. De geslachtsnaam combineert Latijn formica, 'mier', en -vorus, 'etend' (van vorare, 'verslinden'). De soortnaam combineert Grieks melas, 'zwart', en gastēr, 'buik'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Cidade de Goiás, Brazilië.