Alle soorten › Zangvogels › Manakins › Zwarte manakin
Zwarte manakin | Xenopipo atronitens
Black Manakin | Saltarín negro | Pretinho
De zwarte manakin is een glanzend zwarte manakin van savannebos en witzandbos op arme, zanderige bodems. In het gidsgebied komt hij alleen plaatselijk voor: in het oosten van Colombia en in enkele afgelegen gebieden in Peru en Bolivia. De balts is eenvoudig en bestaat vooral uit roepen en achtervolgingen.
Geluid
Luide, scherpe roepen, zoals skie! kip-kip-kip-krrr, met variaties, een droge, ratelende triller en een zeer hoog, tjirpend geluid.
Opname: Iván Lau — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
12–13 cm, met een korte staart en een stevige snavel. Het mannetje is geheel glanzend blauwzwart, met iets doffere, bruinere vleugels en staart, en een lichte, blauwgrijze snavel. Het vrouwtje is donker olijfgroen, met een grijzige keel en geelachtig olijfgroene onderdelen; de bovensnavel is zwartachtig, de ondersnavel blauwgrijs. De poten zijn donker olijfgrijs.
Verwarringssoorten
Het mannetje van de gitmanakin Chloropipo unicolor is ook geheel zwart, maar heeft witte ondervleugeldekveren en leeft in bergbos op de oostflank van de Andes. Mannetjes van de blauwkruinmanakin Lepidothrix coronata zijn veel kleiner en hebben een blauwe kruin. Het mannetje van de witkruinmanakin Pseudopipra pipra heeft een witte kruin.
Leefgebied
Savannebos, struikgewas en galerijbos op zanderige, voedselarme bodems, laag en dicht witzandbos en dwergig overstromingsbos, vooral onder 500 m. Eet kleine vruchten en insecten. Mannetjes roepen en achtervolgen elkaar op baltsplaatsen. Over het nest is weinig bekend.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Colombia in het oostelijke laagland, van Meta oostwaarts tot Guainía en Vaupés. In Peru alleen in kleine, geïsoleerde gebieden in Loreto, Ucayali en het zuiden van Madre de Dios. In Bolivia plaatselijk in Beni en Santa Cruz. Ontbreekt in Ecuador en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in Venezuela, de Guyana's en Amazonisch Brazilië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
In Colombia in de witzandgebieden rond Inírida in Guainía; mannetjes roepen luid vanuit laag, dicht struikgewas. In Peru en Bolivia alleen in de geïsoleerde savannen en witzandgebieden, zoals de Pampas del Heath.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. In het gidsgebied plaatselijk en gebonden aan een beperkt biotoop; savannebos verdwijnt plaatselijk door branden en ontginning.
Wetenschappelijke naam
Xenopipo atronitens | Cabanis, 1847
Cabanis beschreef de soort in 1847 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Xenopipo voerde hij in datzelfde werk in. De geslachtsnaam komt van Grieks xenos, 'vreemdeling', en Nieuwlatijn pipo, 'manakin'. De soortnaam komt van Latijn ater, 'zwart', en nitens, 'glanzend': 'glanzend zwart'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Guyana.