Alle soorten › Zangvogels › Tirannen › Zwarte phoebe
Zwarte phoebe | Sayornis nigricans
Black Phoebe | Mosquero negro | Papa-moscas-preto
De zwarte phoebe is een donkere tiran met een witte buik die in de Andes vrijwel altijd bij stromend water te vinden is. Hij zit op rotsen, takken, bruggen en muren langs beken en rivieren en wipt voortdurend met zijn staart. Het is de enige phoebe in het gidsgebied.
Geluid
Een scherp, hoog tsiep. De zang bestaat uit twee afwisselende, ijle frasen, tie-wie, tie-wiee, vaak in de vroege ochtend.
Opname: Ed Pandolfino — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
17–18 cm, met een vrij lange staart en een rechte, zwarte snavel. Kop, borst, bovendelen en staart zijn roetzwart; de buik en onderstaartdekveren zijn helder wit, scherp afgegrensd tegen de zwarte borst. De vleugeldekveren en de armpennen hebben witte randen, die een lichte vleugelvlek of vleugelstrepen vormen; de buitenste staartpennen hebben een witte rand. De seksen zijn gelijk. Jonge vogels zijn bruiner, met roestbruine vleugelstrepen.
Verwarringssoorten
De bergbeektachuri Serpophaga cinerea is kleiner, lichtgrijs met een zwarte kop en witte onderzijde, en leeft aan dezelfde beken. De witkopwaterspreeuw Cinclus leucocephalus is gedrongen, met een witte kruin en een korte staart, en zit op stenen midden in het stromende water. Het mannetje van de witvleugelmoortiran Knipolegus aterrimus is geheel zwart, met een witte vleugelband die vooral in de vlucht te zien is, en mist de witte buik.
Leefgebied
Snelstromende beken en rivieren, watervallen, oevers met rotsen en bruggen, irrigatiekanalen en dorpen en steden bij water in de Andes, meestal tussen 500 en 2800 m, plaatselijk lager of hoger. Vangt insecten in korte vluchten boven het water en keert terug naar dezelfde zitplaats. Het nest is een kom van modder en plantenmateriaal, vastgeplakt tegen een rotswand, een brug of een gebouw, meestal boven water.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
Colombia: in de drie Andesketens en in de Sierra Nevada de Santa Marta. Ecuador: op beide flanken van de Andes en in de inter-Andesdalen. Peru: langs de Andes, vooral op de oostflank en in de inter-Andesdalen. Bolivia: in de Andes, zuidwaarts tot het zuiden van het land. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied van het zuidwesten van de Verenigde Staten via Mexico en Midden-Amerika tot Venezuela, en in het noordwesten van Argentinië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Zoek langs bergbeken, bij bruggen en bij watervallen in de Andes naar een zwart-witte vogel die op een rots of tak boven het water zit en met zijn staart wipt.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd. Wijdverspreid en algemeen langs stromend water; past zich goed aan bruggen, gebouwen en kanalen aan.
Wetenschappelijke naam
Sayornis nigricans | (Swainson, 1827)
Swainson beschreef de soort in 1827 als Tyrannula nigricans; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Sayornis werd in 1854 ingevoerd door Bonaparte. De geslachtsnaam combineert saya, de soortnaam die Bonaparte gaf aan de Says phoebe ter ere van de Amerikaanse natuuronderzoeker Thomas Say (1787–1834), met Grieks ornis, 'vogel'. De soortnaam komt van Latijn nigricans, 'zwartachtig'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Dal van Mexico, Mexico.