Alle soorten › Zangvogels › Tangaren › Zwartkapsierragors

Zwartkapsierragors | Phrygilus atriceps

Black-hooded Sierra Finch | Yal cabecinegro | Tico-tico-de-capuz-preto

De zwartkapsierragors is een stevige gors van de droge puna en de droge dalen in het zuidwesten van het gidsgebied, met een zwarte kap, een goudbruine rug en gele onderdelen. Hij is een van drie nauw verwante sierragorsen met een donkere of grijze kap en een gele borst. Buiten de broedtijd vormt hij groepjes rond dorpen en akkers.

Zwartkapsierragors (Phrygilus atriceps)
Foto: Matias.reynosoy — CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Geluid

De zang is een korte, wat schorre reeks tjilp- en fluittonen, vaak vanaf een rots of struik. De roep is een metaalachtig tsjip.

Luister: ZangXC372126

Opname: Fernando Medrano — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

15–16 cm, met een kegelvormige, grijze snavel. Het mannetje heeft een zwarte kop, keel en bovenborst. De mantel is goudbruin tot roestbruin, de stuit grijs. Borst en buik zijn helder goudgeel, de onderbuik en onderstaartdekveren witachtig. Vleugels en staart zijn grijs met donkere centra. Het vrouwtje is doffer: de kap is bruinzwart tot donkergrijs, de rug bruiner en de onderdelen fletser geel. Jongen hebben een bruinige kap en zijn van boven en onder vaag gestreept.

Verwarrings­soorten

De punasierragors Phrygilus punensis heeft een grijze, geen zwarte kap en een olijfbruine rug, en leeft verder naar het noorden en oosten, in vochtiger puna. De grijskapsierragors Phrygilus gayi heeft eveneens een grijze kap en komt in het gidsgebied hooguit als dwaalgast voor. De rouwsierragors Rhopospina fruticeti is grijs en zwart, met witte vleugelstrepen en een gele snavel. Saffraangorsen (Sicalis) hebben een gele kop.

Leefgebied

Struweel en struikrijke hellingen van de droge puna, Polylepis-bosjes, rotsige ravijnen, akkers, terrassen en dorpen, ruwweg tussen 2500 en 4500 m. Zoekt op de grond en in struiken naar zaden en insecten; buiten de broedtijd in groepjes, soms met andere gorzen. Het nest ligt in een struik of in een rotsspleet.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

In Peru in het zuidwesten, in Arequipa, Moquegua, Tacna en het westen van Puno. In Bolivia op het altiplano en in de droge Andesdalen van het westen, in La Paz, Oruro en Potosí. Ontbreekt in Colombia, Ecuador en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in Noord-Chili en Noordwest-Argentinië.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Kijk rond dorpen, stenen muurtjes en akkers op het altiplano en in de canyons van Arequipa, zoals de Colcavallei. Groepjes foerageren vaak op erven en langs paden.

Staat van instandhouding

Wereldwijd niet bedreigd. Vrij algemeen; de soort komt goed voor in kleinschalig cultuurland.

Wetenschappelijke naam

Phrygilus atriceps | (d'Orbigny, ACVMD & de Lafresnaye, 1837)

D'Orbigny, ACVMD & de Lafresnaye beschreef de soort in 1837 als Emberiza atriceps; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Phrygilus werd in 1844 ingevoerd door Cabanis. De geslachtsnaam komt van Oudgrieks phrugilos, een niet geïdentificeerde vogel die Aristophanes noemt. De soortnaam komt van Latijn ater, 'zwart', en -ceps, '-kop', naar de zwarte kop. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Tacora, Arica, Chili.