Alle soorten › Zangvogels › Tirannen › Zwartkapvliegenpikker

Zwartkapvliegenpikker | Tyranniscus nigrocapillus

Black-capped Tyrannulet | Tiranolete gorrinegro | Piolhinho-de-boné-preto

De zwartkapvliegenpikker is een kleine tiran van het hogere nevelwoud en de boomgrens in de noordelijke Andes. Door de zwarte kap met een korte witte wenkbrauw onderscheidt hij zich van andere kleine tirannen op die hoogte. Hij zoekt vaak voedsel in de buitenste twijgen, ook tussen bloemen.

Zwartkapvliegenpikker (Tyranniscus nigrocapillus)
Foto: Félix Uribe from Rionegro, Antioquia, Colombia — CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

Geluid

Korte reeksen hoge, dunne tonen en een snelle, droge triller.

Voor deze soort is nog geen opname met een geschikte Creative Commons-licentie beschikbaar.

Herkenning

11 cm, met een korte, zwarte snavel. De kruin is zwart tot donkergrijs, met een korte witte streep boven het oog. Bovendelen olijfgroen. De vleugels zijn zwartachtig, met twee duidelijke gelige tot witachtige vleugelstrepen. De onderdelen zijn geel, de borst olijfgeel. De seksen zijn gelijk.

Verwarrings­soorten

De witbandtachuri Mecocerculus stictopterus heeft een grijze kruin, een lange witte wenkbrauw en witte vleugelstrepen, en is van onderen grijswit. De grijskopvliegenpikker Tyranniscus cinereiceps leeft lager en heeft een grijze kop met een zwarte vlek op de oorstreek. De vaalstuitvliegenpikker Tyranniscus uropygialis heeft een bruingrijze kruin, een okerbruine stuit en een grijzere borst.

Leefgebied

Het hoogste bergbos, nevelwoud, dwergbos bij de boomgrens en bosranden, ruwweg tussen 2300 en 3500 m. Zoekt kleine insecten tussen de buitenste bladeren en twijgen, vaak in gemengde groepen met tangares en andere tirannen. Het nest is weinig beschreven.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

Colombia: in de drie Andesketens en in de Sierra Nevada de Santa Marta. Ecuador: op beide flanken van de Andes. Peru: langs de Andes zuidwaarts tot het midden van het land. Ontbreekt in Bolivia en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in de Andes van het westen van Venezuela.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Zoek in gemengde groepen aan de bovenrand van het bergbos, bijvoorbeeld bij bergpassen, en kijk naar een kleine, gele tiran met een zwarte kap in de buitenste twijgen.

Staat van instandhouding

Niet bedreigd. Het hoogste bergbos wordt plaatselijk gekapt of afgebrand, maar de soort heeft een groot verspreidingsgebied.

Wetenschappelijke naam

Tyranniscus nigrocapillus | (de Lafresnaye, 1845)

De Lafresnaye beschreef de soort in 1845 als T[yrannulus] nigro-capillus; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Tyranniscus werd in 1860 ingevoerd door Cabanis & Heine. De geslachtsnaam is een verkleinvorm van Oudgrieks tyrannos, 'tiran', dus 'tirannetje'. De soortnaam komt van Latijn niger, 'zwart', en capillus, 'hoofdhaar': 'met zwarte kruin'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Bogotá, Colombia.