Alle soorten › Gierzwaluwachtigen › Kolibries › Zwartkruinglanskolibrie

Zwartkruinglanskolibrie | Aglaeactis pamela

Black-hooded Sunbeam | Colibrí negrito | Raio-de-sol-de-capuz-preto

De zwartkruinglanskolibrie is de enige glanskolibrie van Bolivia en komt alleen daar voor. Hij is grotendeels zwart, met een glanzende stuit en een roestbruine staart, en leeft in het struweel aan de bovengrens van het Yungasbos. Net als zijn verwanten verdedigt hij bloeiende struiken fel tegen andere kolibries.

Zwartkruinglanskolibrie (Aglaeactis pamela)
Foto: jose_balderrama — CC0 · Wikimedia Commons

Geluid

Roept een droog, scherp tsit. Bij achtervolgingen een snel, hoog getjirp.

Luister: RoepXC146337

Opname: Andrew Spencer — CC BY-NC-SA 3.0 · xeno-canto

Herkenning

11–12 cm, met een korte, rechte, zwarte snavel. Het kleed is grotendeels mat zwart, met een witte pluim op de borst. Onderrug en stuit glanzen blauw tot violet, de bovenstaartdekveren groen. De staart is roestbruin met een donkere punt. De seksen lijken op elkaar; het vrouwtje is iets doffer. Na het landen houdt hij de vleugels vaak even omhoog.

Verwarrings­soorten

In zijn verspreidingsgebied komt geen andere glanskolibrie voor. Glansstaartkolibries zoals de smaragdglansstaartkolibrie Metallura tyrianthina zijn kleiner, met een kortere snavel, een groen lichaam en een koperkleurige of roodbruine staart. Het vrouwtje van de saffiervleugelkolibrie Pterophanes cyanopterus heeft ook een kaneelkleurige tint, maar is veel groter, met groene bovendelen en blauwe vleugels.

Leefgebied

Struweel en bosjes aan de bovengrens van het nevelwoud, elfenwoud, Polylepis-bosjes en struikrijke hellingen in de vochtige puna, meestal tussen ongeveer 2700 en 4000 m. Bezoekt bloemen van struiken, vaak klampend, en verdedigt een bloeiende struik als territorium; vangt ook insecten. Het nest is een kommetje van mos en plantenwol.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

Alleen in Bolivia: op de oostflank van de Andes in La Paz en Cochabamba. Ontbreekt in Colombia, Ecuador en Peru en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied komt hij niet voor.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Zoek bij bloeiende struiken langs wegen door de bovenste Yungas, zoals de oude weg van La Cumbre naar Coroico en het gebied rond Cotapata in La Paz. Vogels zitten vaak op een uitstekende tak bij hun struik.

Staat van instandhouding

Wereldwijd niet bedreigd. Het verspreidingsgebied is beperkt, maar de soort leeft ook in struweel langs wegen en akkers; branden en begrazing tasten het hoge struweel plaatselijk aan.

Wetenschappelijke naam

Aglaeactis pamela | (d'Orbigny, ACVMD, 1838)

D'Orbigny, ACVMD beschreef de soort in 1838 als Ornismya Pamela; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Aglaeactis werd in 1848 ingevoerd door Gould. De geslachtsnaam komt van Grieks aglaos, 'stralend, glanzend', en aktis, 'straal'. De soortnaam eert Pamela d'Orbigny, geboren Martipon (1810–1842), eerste echtgenote van de Franse zoöloog en ontdekkingsreiziger Alcide d'Orbigny. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Yungas, Bolivia.