Alle soorten › Valkachtigen › Valken › Aplomadovalk
Aplomadovalk | Falco femoralis
Aplomado Falcon | Halcón aplomado
De aplomadovalk is een slanke, langstaartige valk van open grasland en savanne in Midden- en Zuid-Amerika. In het gebied broedt hij niet, maar op Trinidad wordt hij buiten de broedtijd vrij regelmatig gezien, vooral in de natte savannes en rijstvelden van het laagland. Elders zijn er slechts enkele waarnemingen.
Geluid
Buiten de broedtijd meestal stil; bij onrust een snelle reeks kie-kie-kie.
Opname: JAYRSON ARAUJO DE OLIVEIRA — CC BY-NC-SA 4.0 · omgezet naar mono · xeno-canto
Herkenning
30–40 cm, met lange vleugels en een lange staart. De bovendelen zijn donker leigrijs. Een witte tot geelachtige wenkbrauwstreep loopt van boven het oog naar de nek, en een smalle zwarte baardstreep scheidt de witte wang van een zwarte streep achter het oog. Keel en bovenborst zijn wit of geelachtig, daaronder ligt een brede zwartachtige buikband die in het midden bijna sluit. Buik, dijen en onderstaartdekveren zijn kaneelkleurig. De staart is zwart met smalle witte bandjes en een witte punt; in vlucht is een witte achterrand aan de vleugel te zien. Jonge vogels zijn van boven bruinzwart en hebben een gestreepte, geelachtige borst.
Verwarringssoorten
De vleermuisvalk Falco rufigularis is kleiner en compacter, met een kortere staart, een geheel donkere kop zonder wenkbrauwstreep en een roodbruine, niet kaneelkleurige buik. Het smelleken Falco columbarius heeft een kortere staart en een gestreepte onderzijde zonder buikband. De slechtvalk Falco peregrinus is zwaarder, met een kortere staart, een brede baardstreep en een gebandeerde onderzijde.
Leefgebied
Open, vlak land: natte en droge savanne, grasland, rijstvelden, braakliggende terreinen en vliegvelden. Jaagt vanaf een paal, draad of lage boom, of in snelle, lage achtervolging, op kleine en middelgrote vogels, vleermuizen en grote insecten; paren jagen soms samen. Volgt ook branden en maaimachines om opgejaagde prooi te vangen.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatietypen van het Caribisch gebied.
Verspreiding en trek
Op Trinidad een zeldzame maar regelmatige gast in het open laagland, vooral rond de rijstvelden en savannes in het noordwesten van het centrale laagland en bij de moerassen aan de oostkust; de meeste waarnemingen vallen van augustus tot januari. Elders dwaalgast, met waarnemingen op onder meer Puerto Rico, Curaçao, Aruba en Grenada. Buiten het gebied van het noorden van Mexico door Midden-Amerika tot Vuurland, met een herintroductie in Texas.
Hoe en wanneer kijken
Het beste op Trinidad in de nazomer en herfst, bij het afzoeken van palen en lage bomen rond de rijstvelden van Caroni en de open terreinen bij Piarco. Een slanke valk met een lange, smalbandige staart en een kaneelkleurige buik is vrijwel zeker een aplomadovalk.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd. In Zuid-Amerika wijdverbreid; in het noorden van zijn verspreidingsgebied is de soort sterk achteruitgegaan door het verdwijnen van grasland en door pesticiden.
Wetenschappelijke naam
Falco femoralis | Temminck, 1822
Temminck beschreef de soort in 1822 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Falco werd in 1758 ingevoerd door Linnaeus. Falco is Laatlatijn voor 'valk', van falx, falcis 'sikkel', naar de sikkelvormige klauwen van de vogel. femoralis is Latijn, van femur 'dij': 'van de dijen', naar de roestbruine dijen en onderbuik. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Brazilië.