Alle soorten › Hoenderachtigen › Tandkwartels › Gambels kuifkwartel
Plaats in de stamboom Vogels Aves › Vogels met een beweeglijk verhemelte Neognathae › Eend- en hoendervogels Galloanserae
Gambels kuifkwartel | Callipepla gambelii
Gambel's Quail | Codorniz chiquiri
De gambels kuifkwartel is de kuifkwartel van de Sonorawoestijn. Het mannetje draagt een naar voren gekromde zwarte pluim boven een kastanjebruine kruin en heeft een zwarte vlek midden op de crèmekleurige buik. In het gidsgebied leeft hij in het noordwesten van Mexico, in groepen die tussen de struiken door rennen. De soort is genoemd naar de Amerikaanse natuuronderzoeker William Gambel.
Geluid
Het mannetje roept vanaf een uitkijkpost een luid kwa-KWAA-ka met de nadruk op de middelste lettergreep. De verzamelroep van de groep is een kakelend tsjika-go-go; bij onraad korte, opgewonden klikjes. Een groep is vaak te horen aan het voortdurende zachte gekakel tijdens het foerageren.
Opname: Richard E. Webster — CC BY-NC-SA 4.0 · ingekort tot de eerste 60 s, mono · xeno-canto
Herkenning
25–28 cm; gedrongen, met een korte staart en een druppelvormige pluim op de kop. Het mannetje heeft een grijze borst en bovendelen, een kastanjebruine kruin, een zwart gezicht en zwarte keel met een witte omlijning, kastanjebruine flanken met witte lengtestrepen en een crèmekleurige buik met een grote zwarte vlek. Het vrouwtje is egaler grijsbruin, met een kortere pluim, zonder zwart in het gezicht en zonder buikvlek, maar ook met roodbruine, wit gestreepte flanken.
Verwarringssoorten
De Californische kuifkwartel Callipepla californica raakt het areaal in het noordoosten van Baja California; hij heeft een geschubde buik zonder zwarte vlek en een bruine in plaats van kastanjebruine kruin. De douglas' kuifkwartel Callipepla douglasii, in het zuiden van Sonora, heeft een rechtopstaande okerkleurige kuif en een wit gevlekte onderkant. De geschubde kwartel Callipepla squamata is blauwgrijs en geschubd, met een korte witte kuif.
Leefgebied
Woestijnstruweel met mesquite, palo verde en cactussen, vooral langs droge geulen, beekdalen en rivierbegroeiing, en in akkers, boomgaarden en erven aan de rand daarvan. Blijft meestal binnen bereik van water. Eet zaden, scheuten, bladeren en vruchten van cactussen, en in de broedtijd ook insecten. Groepen tellen buiten de broedtijd soms tientallen vogels.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van Mexico en Midden-Amerika.
Verspreiding en trek
In het gidsgebied in het noordoosten van Baja California langs de benedenloop van de Colorado, in een groot deel van Sonora en in het noordwesten van Chihuahua. Buiten het gidsgebied in het zuidwesten van de Verenigde Staten, van het zuidoosten van Californië en het zuiden van Nevada en Utah tot Arizona, New Mexico en het westen van Texas.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
In het struweel rond Hermosillo en langs rivieren en irrigatiekanalen in Sonora, vroeg in de ochtend wanneer de mannetjes vanaf een struik of paal roepen. Groepen komen geregeld naar water en naar erven.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd. In Sonora algemeen. Het aantal schommelt sterk met de regenval in de winter, die bepaalt hoeveel jongen er het jaar daarop groot worden.
Wetenschappelijke naam
Callipepla gambelii | (Gambel, 1843)
Gambel beschreef de soort in 1843 als Lophortyx Gambelii; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Callipepla werd in 1832 ingevoerd door Wagler. Callipepla is Grieks, van kallipeplos 'fraai gekleed', uit kallos 'schoonheid' en peplos 'gewaad'. gambelii eert de Amerikaanse ontdekkingsreiziger en natuuronderzoeker William Gambel jr. (1821–1849). Het eerst beschreven exemplaar kwam uit zuidelijk Nevada, Verenigde Staten.