Alle soorten › Zangvogels › Amerikaanse zangers › Geelwangzanger
Plaats in de stamboom Vogels Aves › Vogels met een beweeglijk verhemelte Neognathae › Alle overige moderne vogels Neoaves › Landvogels Telluraves › Valken, papegaaien en zangvogels Australaves › Valken en zangvogels Eufalconimorphae › Papegaaien en zangvogels Psittacopasserae
Geelwangzanger | Setophaga chrysoparia
Golden-cheeked Warbler | Chipe mejilla dorada
De geelwangzanger is een zwart-witte zanger met een helder geel gezicht, die alleen broedt in jeneverbes-eikenbos in het midden van Texas. De hele wereldpopulatie overwintert in het gidsgebied, in het pijn-eikenbos van de hooglanden van Chiapas tot Nicaragua.
Geluid
De zang is een zoemende, licht hese reeks, ongeveer bzzz lee-zie dee-zie; in het gidsgebied zelden te horen. De roep is een droog tsik.
Opname: Nathan Wahler — CC BY-NC-SA 4.0 · omgezet naar mono · xeno-canto
Herkenning
12–13 cm. Gezicht helder geel met een zwarte streep door het oog die tot in de nek doorloopt. Het mannetje heeft een zwarte kruin, rug, keel en borst, twee brede witte vleugelstrepen, een witte buik en zwarte strepen op de flanken. Het vrouwtje en jonge vogels hebben een olijfgroene rug met zwarte streepjes, een gele of witte keel met zwarte vlekken en een minder scherpe oogstreep. De aars is in elk kleed wit.
Verwarringssoorten
De gele zwartkeelzanger Setophaga virens heeft een olijfgroene wangvlek in plaats van een zwarte oogstreep, een olijfgroene kruin en rug en een gele waas bij de aars. De heremietzanger Setophaga occidentalis heeft een geheel gele kop zonder oogstreep en een grijze rug. Townsends zanger Setophaga townsendi heeft een donkere wangvlek en een gele borst.
Leefgebied
In de winter pijn-eikenbos en eikenbos in de hooglanden, vooral van ongeveer 1000 tot 2600 m, ook vochtig eikenbos aan de rand van nevelwoud. Zoekt vooral in de kronen van eiken naar insecten en reist mee in gemengde groepen met andere zangers en vireo's.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van Mexico en Midden-Amerika.
Verspreiding en trek
Broedt alleen op het Edwards-plateau en aangrenzende gebieden in het midden van Texas. Trekt in het voorjaar en in juli en augustus door de Sierra Madre Oriental in het oosten van Mexico. Overwintert in de hooglanden van Chiapas, Guatemala, El Salvador, Honduras en Nicaragua; zeldzaam in Costa Rica.
- Wintergast (ca. okt–mrt)
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
In de winter met enig geluk te vinden in gemengde groepen in het pijn-eikenbos van de hooglanden van Honduras en Guatemala. De zwarte oogstreep door het gele gezicht onderscheidt de soort van de veel talrijkere gele zwartkeelzanger in dezelfde groepen.
Staat van instandhouding
Bedreigd (EN). Het broedgebied in Texas is klein en gaat achteruit door bebouwing en kap van jeneverbes-eikenbos; in het overwinteringsgebied verdwijnt pijn-eikenbos door houtkap en omzetting in landbouwgrond.
Wetenschappelijke naam
Setophaga chrysoparia | (Sclater & Salvin, 1860)
Sclater & Salvin beschreef de soort in 1860 als Dendroeca chrysoparia; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Setophaga werd in 1827 ingevoerd door Swainson. Setophaga is Grieks, van sēs, sētos 'mot' en -phagos 'etend': 'motteneter'. chrysoparia is Grieks, van khrusos 'goud' en pareia 'wang', naar de goudgele wangen. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Verapaz, Guatemala.