Alle soorten › Zangvogels › Vinkachtigen › Zwartkopsijs

Plaats in de stamboom Vogels Aves › Vogels met een beweeglijk verhemelte Neognathae › Alle overige moderne vogels Neoaves › Landvogels Telluraves › Valken, papegaaien en zangvogels Australaves › Valken en zangvogels Eufalconimorphae › Papegaaien en zangvogels Psittacopasserae

Zwartkopsijs | Spinus notatus

Black-headed Siskin | Jilguero encapuchado

De zwartkopsijs is een gele sijs met een volledig zwarte kop, kenmerkend voor de pijn- en pijn-eikenbossen van Mexico en noordelijk Midden-Amerika. Hij leeft in paartjes of groepjes in de boomkronen. Een afzonderlijke populatie bewoont de pijnsavannen van de Mosquitia in het laagland van Honduras en Nicaragua.

Zwartkopsijs (Spinus notatus)
Foto: Laura Gaudette — CC BY 4.0 · Wikimedia Commons

Geluid

Roept een nasaal tsjuu of tsie-uu en een hoge, dunne fluittoon. De zang is een snelle, kwetterende en trillende reeks, vergelijkbaar met die van de dennensijs maar zonder het lange zoemende geluid.

Luister: ZangXC433790

Opname: Oscar Campbell — CC BY-NC-SA 4.0 · omgezet naar mono · xeno-canto

Herkenning

10–12 cm. Het mannetje heeft een zwarte kop, keel en bovenborst; rug olijfgeel, onderdelen heldergeel. Vleugels zwart met een grote gele vlek aan de basis van de slagpennen en gele randen; staart zwart met gele basis. Het vrouwtje lijkt op het mannetje maar is doffer, met een minder diep zwarte kop en een groenere rug. Snavel spits en vrij lang voor een sijs.

Verwarrings­soorten

Het mannetje van de witbandsijs Spinus psaltria heeft alleen een zwarte kap, een gele keel en een witte vleugelvlek. De groene sijs Spinus atriceps is donker olijfgroen met een zwarte kruin maar een groene keel. De geelbuiksijs Spinus xanthogastrus leeft alleen in Costa Rica en Panama en heeft een zwarte rug en zwarte borst. De witschouderdikbek Hesperiphona abeillei heeft een vergelijkbaar patroon maar is veel groter, met een zware, lichte snavel.

Leefgebied

Pijnbos, pijn-eikenbos en de randen van nevelwoud in de bergen, meestal tussen 600 en 3000 m; ook bosranden en open plekken met verspreide bomen. In Honduras en Nicaragua ook in pijnsavanne in het laagland. Eet zaden van pijnbomen, elzen en kruiden.

Verspreiding en trek

Langs de Sierra Madre Occidental en de Sierra Madre Oriental via de bergen van centraal en zuidelijk Mexico, door Chiapas, Guatemala, El Salvador en Honduras tot in het noorden van Nicaragua. Daarnaast in de pijnsavannen van de Mosquitia in het oosten van Honduras en het noordoosten van Nicaragua.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 0,7° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Vaak hoog in de kronen van pijnbomen, waar de gele onderdelen en zwarte kop tegen het licht moeilijk zichtbaar zijn; let op de nasale roep en volg groepjes die tussen de bomen wisselen.

Staat van instandhouding

Niet bedreigd (LC). Vrij algemeen in geschikt bos; houtkap en branden in pijnbossen zijn plaatselijke bedreigingen.

Wetenschappelijke naam

Spinus notatus | (Du Bus de Gisignies, B-AL, 1847)

Du Bus de Gisignies, B-AL beschreef de soort in 1847 als Carduelis notata; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Spinus werd in 1816 ingevoerd door Koch. Spinus gaat terug op het Oudgriekse spinos, de naam van een kleine vogel die niet meer met zekerheid thuis te brengen is. notatus is Latijn voor 'getekend, gemarkeerd', naar de opvallende zwarte kop tegen het gele lichaam. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Xalapa, Veracruz, Mexico.