Alle soorten › Genten en aalscholvers › Aalscholvers › Afrikaanse dwergaalscholver
Afrikaanse dwergaalscholver | Microcarbo africanus
Reed Cormorant | Cormorán Africano
De Afrikaanse dwergaalscholver is de kleine, langstaartige aalscholver van vrijwel elk stuk zoet water in het gebied, van rivieren en moerassen tot boerendammen. Hij zit vaak laag op een tak of paal boven het water met gespreide vleugels te drogen.
Geluid
Buiten de kolonie zwijgend. In de kolonie kakelende en sissende geluiden en een snel, blatend ka-ka-ka-ka.
Opname: Bram Piot — CC BY-NC-SA 4.0 · omgezet naar mono · xeno-canto
Herkenning
Ongeveer 52 cm, klein en slank, met een opvallend lange, stijve staart. Het broedkleed is zwart met een groene glans, de bovendelen zilvergrijs met zwarte randen, wat een geschubd patroon geeft; op het voorhoofd staat dan een kleine kuif. Het oog is rood, de gezichtshuid geel tot oranje. Buiten de broedtijd is de vogel bruiner en mist hij de kuif. Jonge vogels zijn bruin van boven met een vuilwitte keel, borst en buik. De snavel is kort, met een haakje aan de punt. Vliegt laag en snel met snelle vleugelslagen en een lange staart.
Verwarringssoorten
De kroonaalscholver (Microcarbo coronatus) is gedrongener met een kortere staart en een kuif het hele jaar door, en jonge vogels hebben een donkere buik; hij leeft aan de westkust op zee, terwijl de Afrikaanse dwergaalscholver daar alleen in estuaria en lagunes voorkomt. De aalscholver (Phalacrocorax carbo) is bijna twee keer zo groot, met een witte borst en keel bij volwassen vogels en een zware snavel. De Afrikaanse slangenhalsvogel (Anhinga rufa) heeft een veel langere, geknikte hals en een dolksnavel zonder haak.
Leefgebied
Vrijwel alle soorten zoet water met enige vegetatie of zitplaatsen langs de rand: rivieren, meren, moerassen, overstroomde vlakten, boerendammen en rioolwaterzuiveringen, ook estuaria, lagunes en mangroven. Jaagt onder water op kleine vis en kikkers, soms in groepjes. Broedt in kolonies, vaak gemengd met reigers en slangenhalsvogels, in bomen, rietvelden of struiken boven water.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van zuidelijk Afrika.
Verspreiding en trek
In het hele gebied waar zoet water ligt, van Angola en Zambia tot de Kaap, algemeen in de Okavangodelta, langs de Zambezi, in Malawi en in het oosten van Zuid-Afrika; schaars en plaatselijk in de droogste delen van Namibië, Botswana en de Karoo, waar hij na regen tijdelijke pannen opzoekt. Verder over vrijwel heel Afrika ten zuiden van de Sahara en op Madagaskar.
- Jaarrond
- Zomergast (ca. okt–mrt)
- Wintergast (ca. apr–sep)
- Doortrek (mrt–apr, okt–nov)
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Een van de meest waargenomen watervogels van het gebied: bij bijna elke dam zitten er wel een paar op dode takken aan de rand. De broedkolonies in rietlanden en bomen in natte zomers laten het geschubde broedkleed goed zien. Let bij kustlagunes van de westkust op de staartlengte om hem van de kroonaalscholver te scheiden.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd, wijdverspreid en plaatselijk algemeen. Heeft baat gehad bij de aanleg van dammen en stuwmeren in het hele gebied. Plaatselijk bedreigd door het droogleggen van wetlands, vervuiling, verdrinking in visnetten en vervolging bij viskwekerijen.
Wetenschappelijke naam
Microcarbo africanus | (Gmelin, 1789)
Gmelin beschreef de soort in 1789 als Pelecanus africanus; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Microcarbo werd in 1856 ingevoerd door Bonaparte. Microcarbo verbindt het Griekse mikros 'klein' met de geslachtsnaam Carbo, en betekent dus 'kleine aalscholver'. africanus is Latijn voor 'Afrikaans' — naar het verspreidingsgebied. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Afrika (niet nader bepaald).