Alle soorten › Hoppen en neushoornvogels › Neushoornvogels › Diksnaveltok
Diksnaveltok | Lophoceros pallidirostris
Pale-Billed Hornbill | Toco Piquiclaro
De diksnaveltok is de grijsbruine tok van het miombobos, herkenbaar aan zijn bleke, ivoorkleurige snavel. Hij is minder opvallend dan de grijze tok en wordt vaker gehoord dan gezien, hoog in de kruinen van brachystegiabomen.
Geluid
Een reeks klagelijke, fluitende noten, pie-pie-piew-piew-piew, die eerst stijgt en dan daalt, iets voller en trager dan bij de grijze tok. Tijdens het roepen heft de vogel de snavel en opent hij bij elke noot de vleugels.
Opname: Dries Van de Loock — CC BY-NC-SA 4.0 · omgezet naar mono · xeno-canto
Herkenning
Ongeveer 50 cm. Kop, nek en bovendelen zijn donker grijsbruin met lichte zomen aan de dekveren, en een lichte wenkbrauwstreep loopt van het oog naar de nek. De onderdelen zijn bleek grijsbruin tot vuilwit. De snavel is geheel crème- tot hoornkleurig, met een kleine, lage kam bij het mannetje; bij het vrouwtje is de kam nog kleiner en de snavelpunt vaak donkerder. De staart is donker met witte punten aan de buitenste pennen. De seksen lijken verder op elkaar; jonge vogels hebben een kortere snavel zonder kam.
Verwarringssoorten
De grijze tok (Lophoceros nasutus) is kleiner en heeft een donkere snavel (mannetje) of een crème bovensnavel met roodbruine punt (vrouwtje), nooit een geheel bleke snavel. De Bradfields tok (Lophoceros bradfieldi) heeft een oranje snavel en mist de wenkbrauwstreep. De gekroonde tok (Lophoceros alboterminatus) is donkerder en heeft een rode snavel.
Leefgebied
Vooral miombobos met brachystegia en julbernardia, ook ander droog breedbladig bosveld en rotsachtige beboste heuvels. Foerageert in de kruin en op grote takken op insecten, vruchten en zaden, en komt minder vaak op de grond dan andere tokken. Broedt in een boomholte die het vrouwtje dichtmetselt.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van zuidelijk Afrika.
Verspreiding en trek
In het gebied beperkt tot de miombogordel in het noorden: het midden en noorden van Angola, het grootste deel van Zambia, Malawi en het noorden en westen van Mozambique ten noorden van de Zambezi. Ontbreekt in Zimbabwe, Botswana, Namibië en Zuid-Afrika. Daarbuiten in het zuiden van Congo-Kinshasa en in het westen en zuiden van Tanzania.
- Jaarrond
- Zomergast (ca. okt–mrt)
- Wintergast (ca. apr–sep)
- Doortrek (mrt–apr, okt–nov)
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Zoek in uitgestrekt miombo, bijvoorbeeld in Kasanka en de Kafue in Zambia of het Nyika- en Vipya-plateau in Malawi, en luister in de ochtend naar de fluitende reeks. De bleke snavel is ook in tegenlicht goed te zien en onderscheidt de soort van de grijze tok, die op sommige plaatsen in hetzelfde bos voorkomt.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd en in goed miombo vrij algemeen. De grootschalige kap van miombo voor landbouw en houtskool is op termijn de belangrijkste bedreiging, omdat de soort op oude bomen met holten is aangewezen.
Wetenschappelijke naam
Lophoceros pallidirostris | (Hartlaub & Finsch, 1870)
Hartlaub & Finsch beschreef de soort in 1870 als Buceros pallidirostris; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Lophoceros werd in 1833 ingevoerd door Hemprich & Ehrenberg. Lophoceros komt van het Griekse lophos, 'kam, kuif', en keras, 'hoorn' — naar de kamvormige verhoging (casque) op de snavel. pallidirostris is Latijn voor 'met bleke snavel', van pallidus, 'bleek', en rostrum, 'snavel' — naar de ivoorkleurige snavel. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Caconda, Angola.