Alle soorten › Zangvogels › Prachtvinken › Donkerrode amarant
Donkerrode amarant | Lagonosticta rubricata
African Firefinch | Amaranta Ocre
De donkerrode amarant is een diep karmijnrode amarant van dichte ruigte en bosranden in het oosten van het gebied. Hij leeft verborgen en wordt vaker gehoord dan gezien, maar komt in tuinen met dicht struikgewas regelmatig tot vlak bij huis.
Klik op een duimnagel om de foto hierboven te wisselen.
Geluid
De roep is een snel, droog ratelend trrrrrr als alarm, en een luid, helder herhaald wiek-wiek-wiek of vit-vit-vit. De zang bestaat uit heldere klinkende tonen die in willekeurige volgorde herhaald worden, afgewisseld met piepjes, triller en gekwetter.
Opname: Ranive — CC BY-NC-SA 4.0 · omgezet naar mono · xeno-canto
Herkenning
10 tot 11 cm. Het mannetje is van onderen diep wijnrood tot karmijn, met enkele fijne witte stippels op de borstzijden; buik, onderstaartdekveren en de dijen zijn zwart. Rug en vleugels zijn bruin, in scherp contrast met de rode onderdelen; stuit en bovenstaartdekveren zijn rood, de staart zwartachtig. Bij de nominaatvorm in Zuid-Afrika en het zuiden van Mozambique is de kruin grijs, bij de vogels van Zimbabwe, Malawi en het noorden (haematocephala) vrijwel helemaal rood. De snavel is blauwgrijs tot leigrijs met een donkere rug. Het vrouwtje is lichter en meer oranjerood, met een bruine waas op de buik. Jonge vogels zijn bruin met alleen een rode stuit.
Verwarringssoorten
De roze amarant (Lagonosticta rhodopareia) lijkt sterk maar is lichter, meer rozerood, met een roze waas over kruin en rug in plaats van zuiver bruin; hij leeft in drogere, open doornsavanne. Het vuurvinkje (Lagonosticta senegala) heeft een roze-rode snavel, een gele oogring, lichtbruine onderstaartdekveren en bij het mannetje rood tot op de kop en rug. De bruine amarant (Lagonosticta nitidula) is grotendeels bruin, zonder rode stuit. Geluid en habitat helpen vaak het snelst.
Leefgebied
Dichte, vochtige ruigte: bosranden, adelaarsvaren, braamstruwelen, ruig gras langs beken en rivieren, dichte struiklaag van bosveld en tuinen met veel bedekking. Foerageert op de grond vlak bij dekking naar kleine graszaden, meestal in paartjes of familiegroepjes. Is de waardvogel van de groene staalvink (Vidua funerea), die haar eieren in zijn nest legt.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van zuidelijk Afrika.
Verspreiding en trek
In het gebied in het oosten van Zuid-Afrika (Oost-Kaap, KwaZoeloe-Natal, Mpumalanga en Limpopo), Eswatini, Mozambique, het oosten en noorden van Zimbabwe, Malawi, Zambia en Angola; ontbreekt in het droge westen. Daarbuiten wijdverspreid ten zuiden van de Sahara, van Senegal tot Ethiopië en zuidwaarts via Congo-Kinshasa en Tanzania.
- Jaarrond
- Zomergast (ca. okt–mrt)
- Wintergast (ca. apr–sep)
- Doortrek (mrt–apr, okt–nov)
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Luister langs bosranden en beekruigte naar het ratelende alarm en het heldere vit-vit-vit; de vogels komen daarna vaak even op een takje kijken. Let bij twijfel met de roze amarant op de rugkleur: bruin bij deze soort, rozegrijs bij de roze amarant. Dicht bewaterde tuinen in KwaZoeloe-Natal en het Laagveld leveren vaak de beste waarnemingen.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd. Algemeen tot vrij algemeen in geschikte ruigte. Het verdwijnen van oeverruigte en bosranden door ontginning en overbegrazing kost plaatselijk leefgebied, terwijl tuinen met dichte beplanting de soort juist kunnen helpen.
Wetenschappelijke naam
Lagonosticta rubricata | (Lichtenstein, 1823)
Lichtenstein beschreef de soort in 1823 als F[ringilla] rubricata; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Lagonosticta werd in 1851 ingevoerd door Cabanis. Lagonosticta komt van het Griekse lagōn, 'flank', en stiktos, 'gestippeld' — naar de witte stippen op de flanken van de amaranten. rubricata is Latijn voor 'roodgekleurd', van rubrica, 'rode oker' — naar het donkerrode verenkleed. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Uitenhage, Oost-Kaap, Zuid-Afrika.