Alle soorten › Steltloperachtigen › Vorkstaartplevieren › Dubbelbandrenvogel
Dubbelbandrenvogel | Smutsornis africanus
Double-Banded Courser | Corredor Escamoso Chico
De dubbelbandrenvogel is een slanke, langpotige renvogel van kale vlakten in de droge westelijke helft van het gebied, met een fijn geschubde zandkleurige rug en twee smalle zwarte banden over de borst. Hij is deels nachtactief, maar ook overdag te zien, stilstaand of in korte sprintjes over het gruis.
Geluid
Een dun, klagend fluitje, pie-wie of tie-wie-wie, vooral 's nachts en in de schemering; overdag meestal stil.
Voor deze soort is nog geen opname met een geschikte Creative Commons-licentie beschikbaar.
Herkenning
20–24 cm, rechtop staand met een grote kop, grote donkere ogen en lange, witachtige poten. De bovendelen zijn bleek zandkleurig, elke veer met een donker centrum en een lichte rand, wat een fijn geschubd patroon geeft. De kop is bleek met een fijn gestreepte kruin en een roomwitte wenkbrauwstreep; de keel en hals zijn licht okerkleurig, fijn gestreept, en twee smalle zwarte banden omringen de onderhals en de bovenborst. De buik is wit, de korte snavel zwart. In de vlucht vallen de roodbruine armpennen en binnenste handpennen op. De seksen zijn gelijk; jonge vogels zijn doffer, met vagere banden.
Verwarringssoorten
De driebandrenvogel Rhinoptilus cinctus is groter, met een donkere oogstreep, een gestreepte V op de hals en een roestbruine en zwarte borstband, en leeft in bosveld. De rosse renvogel Cursorius rufus en Temmincks renvogel Cursorius temminckii hebben een ongeschubde, egaal bruine rug, een zwart-witte streep achter het oog en een donkere buikvlek of -band in plaats van twee borstbanden.
Leefgebied
Kale gruisvlakten, stenige en zandige vlakten met verspreide lage struiken, kort gras in droge savanne en de randen van zoutpannen. Mijdt dichte begroeiing. Eet vooral mieren, termieten en kevers, die hij met een korte sprint en een snelle pik bemachtigt. Het ene ei wordt op de kale grond gelegd, vaak tussen stenen of antilopenkeutels, waar het goed gecamoufleerd is.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van zuidelijk Afrika.
Verspreiding en trek
Het droge westen en midden van het gebied: vrijwel heel Namibië (met de Namib en de binnenlandse vlakten), het zuidwesten van Angola, het grootste deel van Botswana en in Zuid-Afrika de Noord-Kaap, de Karoo (tot in het binnenland van de West- en Oost-Kaap), het westen van Vrijstaat en Noordwest. Afwezig in het vochtige oosten. Daarbuiten een aparte populatie in Oost-Afrika, van Ethiopië en Somalië tot Kenia en Tanzania.
- Jaarrond
- Zomergast (ca. okt–mrt)
- Wintergast (ca. apr–sep)
- Doortrek (mrt–apr, okt–nov)
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Rij langzaam over onverharde wegen door de Karoo, de Kalahari of de binnenlandse vlakten van Namibië en speur de kale grond af; een stilstaande vogel valt ondanks het schubbenpatroon nauwelijks op. Vaak zie je hem pas als hij wegrent. In de schemering komt hij soms op de weg; luister 's avonds naar het dunne fluitje.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd en in het droge westen van het gebied plaatselijk vrij algemeen. De aantallen schommelen met de regenval; overbegrazing heeft weinig effect, maar verdichting van struikgewas maakt terrein ongeschikt.
Wetenschappelijke naam
Smutsornis africanus | (Temminck, 1807) (GBIF: Rhinoptilus africanus)
Temminck beschreef de soort in 1807 als Cursorius africanus; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Smutsornis werd in 1922 ingevoerd door Roberts. Smutsornis eert de Zuid-Afrikaanse staatsman Jan Christiaan Smuts (1870–1950), gecombineerd met het Griekse ornis, 'vogel'. africanus betekent 'Afrikaans', naar het verspreidingsgebied in oostelijk en zuidelijk Afrika. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Namakwaland.