Alle soorten › Zangvogels › Wevers › Grote textorwever
Grote textorwever | Ploceus cucullatus
Village Weaver | Tejedor Común
De grote textorwever is de grote, luidruchtige koloniewever van bomen boven water, dorpen en kampeerplaatsen in het noorden en oosten van het gebied. Het broedende mannetje is geel met een zwart gezicht, een rood oog en een zwart gevlekte rug. Kolonies kunnen honderden nesten tellen en zijn van ver te horen.
Klik op een duimnagel om de foto hierboven te wisselen.
Geluid
Een aanhoudend, schurend en sissend gekwetter van tientallen vogels tegelijk; het lied van het mannetje is een snelle reeks raspende tonen, eindigend in een zoemend zzzzzrrr, gezongen met trillende vleugels onder het nest. De roep is een scherp tsjuk of tsjak.
Opname: JJSUN — CC BY-NC-SA 4.0 · omgezet naar mono · xeno-canto
Herkenning
15–17 cm; een grote, zwaargebouwde wever met een forse zwarte snavel. Het mannetje in broedkleed is geel met een zwart gezicht en een zwarte keel die in een punt op de borst uitloopt; de rug is geel met grove zwarte vlekken, de vleugels zwart met gele randen, het oog rood. In het zuiden (Zuid-Afrika, Eswatini, zuidelijk Mozambique) zijn kruin en nek geel en reikt het zwart tot het voorhoofd; noordelijker, in Malawi, Zambia, het noorden van Mozambique en Angola, dragen de mannetjes meer zwart op de kop, tot een geheel zwarte kop, soms met een kastanjebruine waas langs de rand van het masker. Het vrouwtje is olijfgroen op de kop en geelachtig op keel en borst, met een witachtige buik, een grijsolijfkleurige, gestreepte rug, een hoornkleurige snavel en een roodbruin oog. Het mannetje buiten de broedtijd lijkt op het vrouwtje maar houdt het rode oog. Jonge vogels lijken op het vrouwtje met een bruin oog.
Verwarringssoorten
De zuidelijke maskerwever (Ploceus velatus) is kleiner, met een fijn gestreepte in plaats van grof gevlekte rug; het masker van het mannetje eindigt afgerond op de keel. De kleine textorwever (Ploceus intermedius) is kleiner en heeft een bleek oog, blauwgrijze poten en een masker dat over de kruin doorloopt. De Kaapse wever (Ploceus capensis) mist het zwarte masker en heeft een bleek oog. De goudwever (Ploceus subaureus) heeft geen zwart op de kop en broedt vooral in riet. Vrouwtjes onderscheiden zich van vrouwelijke maskerwevers door het forsere formaat, de zware snavel en de grijzere, grof gestreepte rug.
Leefgebied
Oeverbos en bomen boven water, riet, savanne met hoge bomen, akkerland, dorpen, parken en kampeerplaatsen, tot in steden. Broedt in grote, dichte kolonies in bomen boven water, in riet, in palmen of in bomen bij huizen, soms in gezelschap van andere wevers. Het nest is grof geweven uit brede stroken gras of palmblad, met een ingang aan de onderzijde maar zonder ingangsbuis. Eet zaden, graan en insecten.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van zuidelijk Afrika.
Verspreiding en trek
Algemeen in het noorden en oosten van het gebied: Angola, Zambia, Malawi, Mozambique, Zimbabwe (vooral lager gelegen delen), het noorden van Botswana (Okavango, Chobe), het noordoosten van Namibië (Kavango en Zambezi-regio), Eswatini en het oosten van Zuid-Afrika (Limpopo, Mpumalanga, KwaZoeloe-Natal tot in de Oost-Kaap). Ontbreekt in het droge westen en het binnenland van Zuid-Afrika. Daarbuiten over vrijwel heel Afrika ten zuiden van de Sahara; geïntroduceerd op onder meer Hispaniola, Mauritius en Réunion.
- Jaarrond
- Zomergast (ca. okt–mrt)
- Wintergast (ca. apr–sep)
- Doortrek (mrt–apr, okt–nov)
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Van september tot februari bij elke kampeerplaats of lodge aan een rivier in het laagveld, de Okavango of langs de Zambezi. Een kolonie in een boom boven het water biedt urenlang schouwspel: bouwende en zingende mannetjes, keurende vrouwtjes en rondscharrelende jonge vogels. Vergelijk een mannetje direct met een zuidelijke maskerwever als beide aanwezig zijn: het grootteverschil en de gevlekte rug vallen dan meteen op.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd; zeer algemeen en profiteert van irrigatie, dammen, akkers en nederzettingen. Wordt geparasiteerd door de diederikkoekoek. Geldt in graanteelt plaatselijk als schadelijk.
Wetenschappelijke naam
Ploceus cucullatus | (Müller, 1776)
Müller beschreef de soort in 1776 als Oriolus cucullatus; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Ploceus werd in 1816 ingevoerd door Cuvier, GLCFD. Ploceus komt van het Griekse plokeus, 'vlechter, wever', naar het bolvormige, strak gevlochten nest waar wevers hun naam aan danken. cucullatus is Latijn voor 'met kap', van cucullus, 'kap' — naar de zwarte kop van het mannetje. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Senegal.