Alle soorten › Steltloperachtigen › Meeuwen en sterns › Hartlaubs meeuw
Hartlaubs meeuw | Chroicocephalus hartlaubii
Hartlaub's Gull | Gaviota Plateada Surafricana
Hartlaubs meeuw is een kleine, witkoppige meeuw die vrijwel beperkt is tot de koude Benguela-kust van zuidelijk Afrika. Aan de West-Kaap is hij de gewone kleine meeuw van havens, stranden, parkeerplaatsen en schoolpleinen, en hij is een van de weinige echte eindemismen onder de meeuwen van het gebied.
Geluid
Een hees, krassend kwaar en een langgerekt, hoog kraaarr, in kolonies en bij voedselbronnen aanhoudend herhaald; ook een kort kek.
Opname: African Bioacoustics Community — CC BY-NC-SA 4.0 · omgezet naar mono · xeno-canto
Herkenning
36–38 cm. Een slanke meeuw met een lange, dunne, donkerrode snavel en donkerrode poten. De kop is jaarrond wit; in het broedseizoen hooguit met een vage lila-grijze zweem van een kap, zonder scherpe rand. Het oog is donker met een smalle rode oogring. De bovendelen zijn lichtgrijs. De vleugelpunt is zwart met witte spiegels in de buitenste twee handpennen, en de voorrand van de buitenvleugel is wit. Onvolwassen vogels hebben een bruine vleugelbalk, een smalle donkere staarteindband, een donkere snavel en bruinige poten, en soms een vage oorvlek.
Verwarringssoorten
De grijskopmeeuw Chroicocephalus cirrocephalus is groter en zwaarder gebouwd, met een lichte iris, een helderrode snavel en in broedkleed een scherp begrensde lichtgrijze kap; in winterkleed houdt hij meestal een grijze zweem op de achterkop. De kokmeeuw Chroicocephalus ridibundus heeft in winterkleed een donkere oorvlek en een witte wig in de voorvleugel met een smalle zwarte rand. De witkopmeeuw Chroicocephalus novaehollandiae uit Australië is zeer gelijkend, maar heeft een lichte iris en een helderrode, iets dikkere snavel.
Leefgebied
Rotskusten, zandstranden, lagunes, estuaria en kustpannen, en in toenemende mate havens, vissershavens, vuilstortplaatsen, parken en stadscentra. Eet kleine vis, schaaldieren, insecten, visafval en voedselresten, en volgt ploegende tractoren en vissersboten. Broedt in kolonies op eilanden, in kustmoerassen en steeds vaker op daken van gebouwen.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van zuidelijk Afrika.
Verspreiding en trek
Langs de westkust van het gebied, van de Kunenemonding in het noorden van Namibië (en zelden het uiterste zuiden van Angola) via Walvisbaai en Lüderitz tot de West-Kaap; gewoon rond Kaapstad en de Saldanhabaai. Oostelijk van Kaap Agulhas snel schaarser, met zwervers tot in de Oost-Kaap. Zelden meer dan enkele kilometers landinwaarts. Buiten zuidelijk Afrika niet bekend.
- Jaarrond
- Wintergast (ca. apr–sep)
- Doortrek (mrt–apr, okt–nov)
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Overal in Kaapstad te zien, van de Waterfront tot de stranden van de Valsbaai; naast grijskopmeeuwen is hij vaak te zien bij de lagune van Walvisbaai en het Strandfonteinse rioolwerk. Let op het donkere oog en de dunne, donkerrode snavel.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd; de IUCN voert de soort onder de oudere naam Larus hartlaubii. De populatie telt enkele tienduizenden vogels en is door het aanbod van afval rond steden eerder toegenomen. Broedkolonies op daken en eilanden lopen risico door verstoring, en vogelgriep heeft in recente jaren kolonies getroffen.
Wetenschappelijke naam
Chroicocephalus hartlaubii | (Bruch, 1855)
Bruch beschreef de soort in 1855 als Larus (Gavia) Hartlaubii; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Chroicocephalus werd in 1836 ingevoerd door Eyton. Chroicocephalus verbindt het Oudgriekse khroikos 'gekleurd' met -kephalos '-koppig'. hartlaubii eert de Duitse arts en ornitholoog Gustav Hartlaub (1814–1900), kenner van de Afrikaanse vogels. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Kaap de Goede Hoop.