Kleine strandloper | Calidris minuta

Geluid

Een kort, droog stit of tit, vaak in korte reeksen, tit-tit-tit, bij het opvliegen; groepen maken een zacht getjilp.

Herkenning

13–15 cm. Een piepkleine, compacte strandloper met een korte, rechte, fijn gepunte zwarte snavel en zwarte poten. In winterkleed van boven grijsbruin met donkere schachtstrepen, van onderen wit met een grijsbruin waas op de borstzijden; een lichte wenkbrauwstreep en een donkere teugel. Jonge vogels, van september tot in november, zijn warmer gekleurd, met rossige randen aan de mantelveren, een wit V-teken op de mantel en een gespleten witte wenkbrauw. In het voorjaar krijgen sommige vogels al een oranjebruine kop en borst. In de vlucht een smalle witte vleugelstreep en een witte stuit met donkere middenstreep, met grijze staartzijden.

Verwarrings­soorten

De Temmincks strandloper Calidris temminckii is effener grijsbruin, met een volledige grijze borstband, gelige poten en witte buitenste staartpennen, en vliegt bij verstoring steil op met een ratelende roep. De drieteenstrandloper Calidris alba is duidelijk groter, bleker en rent in de branding. De breedbekstrandloper Calidris falcinellus is groter, met een langere, aan de punt geknikte snavel en een dubbele wenkbrauw. Zeldzame Amerikaanse strandlopers zoals Bairds strandloper Calidris bairdii zijn groter en langvleugeliger.

Leefgebied

Ondiepe randen van zoutpannen en brakke pannen, rioolwerken, dammen met slikkige oevers, lagunes, estuaria en zoutwerken; minder op open zandstranden. Tijdens droge jaren concentreren grote aantallen zich op de weinige pannen die nog water houden. Foerageert met snelle pikbewegingen aan het oppervlak, niet met diep prikken.

Verspreiding en trek

Over het hele gebied: Zuid-Afrika, Lesotho, Eswatini, Namibië, Botswana, Zimbabwe, Mozambique, Zambia, Malawi en Angola; het talrijkst op de pannen van het Hoogveld en de Vrijstaat, in de Makgadikgadi en rond Walvisbaai, schaarser in het vochtige noorden waar geschikte modderoevers minder zijn. Overwintert over vrijwel heel Afrika ten zuiden van de Sahara en in Zuid-Azië; broedt op de Arctische toendra van Noord-Noorwegen tot Oost-Siberië.

• Jaarrond
• Zomergast (ca. okt–mrt)
• Doortrek (mrt–apr, okt–nov)
• donker = kerngebied, licht = dun verspreid

Hoe en wanneer kijken

Het beste te zien bij rioolwerken en zoutpannen in de zuidelijke zomer, waar ze vaak tot op enkele meters te benaderen zijn. Neem de tijd om de groep door te kijken: tussen kleine strandlopers verschuilen zich soms Temmincks strandlopers of een zeldzame Amerikaanse dwaalgast. Vogels met de oranje voorjaarskop verschijnen in maart en april, vlak voor het vertrek.

Staat van instandhouding

Niet bedreigd en in zuidelijk Afrika talrijk, al schommelen de aantallen sterk met de regenval. Het afvlakken en droogleggen van pannen en de achteruitgang van waterkwaliteit bij rioolwerken zijn plaatselijk nadelig; waterzuiveringsinstallaties zijn tegelijk juist belangrijke foerageerplaatsen.

Wetenschappelijke naam

Calidris minuta | (Leisler, 1812)

Leisler beschreef de soort in 1812 als Tringa minuta; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Calidris werd in 1804 ingevoerd door Merrem. Calidris gaat terug op het Griekse kalidris of skalidris, bij Aristoteles de naam van een niet nader bepaalde grijze oevervogel. minuta is Latijn voor 'klein', naar het formaat van deze kleinste Europese strandlopers. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Hanau in Duitsland.