Alle soorten › Stormvogelachtigen › Noordelijke stormvogeltjes › Madeirastormvogeltje
Madeirastormvogeltje | Hydrobates castro
Band-Rumped Storm Petrel | Paíño de Madeira
Het Madeirastormvogeltje is een donker stormvogeltje van tropische en subtropische oceanen, dat in het gebied alleen zelden en meestal ver uit de kust wordt gezien. Het omvat vermoedelijk meerdere cryptische soorten die op dezelfde eilanden in verschillende seizoenen broeden; welke populaties zuidelijk Afrika bereiken is onbekend.
Geluid
Op zee zwijgzaam. In de broedkolonie een piepend, gekwetterd kair-wi-kir-kir-kir-a in vlucht en een zacht, spinnend gekoer uit de holen.
Opname: Ben Porter — CC BY-NC-SA 4.0 · omgezet naar mono · xeno-canto
Herkenning
Ongeveer 20 cm, zwartbruin met een vage, grijsbruine band over de armdekveren die minder opvalt dan bij het vaal stormvogeltje. De witte stuit is smal maar zuiver en vormt een rechte band die iets naar de zijkanten van de onderstaart doorloopt. De vleugels zijn vrij lang en licht geknikt, de staart is recht of slechts licht ingekeept, en de poten reiken niet voorbij de staart. De seksen zijn gelijk. De vlucht is vrij vlak en regelmatig, met ondiepe vleugelslagen afgewisseld met lange glijvluchten op licht gebogen vleugels, als van een kleine pijlstormvogel.
Verwarringssoorten
Het vaal stormvogeltje (Hydrobates leucorhous) heeft een duidelijker gevorkte staart, een vaak gedeelde, V-vormige stuit met donkere onderstaartzijden, een lichtere vleugelband en een grilliger, springeriger vlucht. Wilsons stormvogeltje (Oceanites oceanicus) is kleiner, met rondere vleugels, een bredere, verder rondlopende witte stuit, een lichtere vleugelband en poten die voorbij de staart uitsteken. Bij zulke zeldzame soorten zijn foto's van boven- en onderkant en van de vleugelvorm onmisbaar.
Leefgebied
Warme, diepe oceaanwateren ver buiten het continentaal plat. Foerageert solitair op zoöplankton, kleine inktvissen en vislarven aan het oppervlak en volgt zelden schepen. Broedt in holen en rotsspleten op afgelegen oceaaneilanden.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van zuidelijk Afrika.
Verspreiding en trek
Een zeldzame gast in de wateren van het gebied, met waarnemingen voor Angola, Namibië, de Westkaap, KwaZulu-Natal en Mozambique, vrijwel steeds ver uit de kust. Broedt op eilanden in de tropische en subtropische Atlantische Oceaan, onder meer de Azoren, Madeira, de Canarische Eilanden, Kaapverdië, de eilanden in de Golf van Guinee, Ascension en Sint-Helena, en op enkele eilanden in de Stille Oceaan.
Hoe en wanneer kijken
Alleen te verwachten op tochten ver voorbij de rand van het plat, en ook dan zeldzaam. Een donker stormvogeltje met een witte stuit dat vlak en veel glijdend vliegt en het schip negeert is het nader bekijken waard. Probeer foto's te maken en meld de waarneming bij de nationale zeldzaamhedencommissie.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd op wereldschaal, maar de afzonderlijke eilandpopulaties zijn vaak klein en kwetsbaar voor ingevoerde ratten, katten en muizen en voor verlichting die jongen bij het uitvliegen desoriënteert. Als de cryptische populaties als aparte soorten worden erkend, krijgen sommige daarvan waarschijnlijk een bedreigde status.
Wetenschappelijke naam
Hydrobates castro | (Harcourt, 1851)
Harcourt beschreef de soort in 1851 als Thalassidroma castro; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Hydrobates werd in 1822 ingevoerd door Boie. Hydrobates is Grieks, van hudro- 'water' en batēs 'loper': 'waterloper'. castro is geen Latijn maar de volksnaam van de vogel: in de oorspronkelijke beschrijving heet het stormvogeltje roque de castro, zoals de bewoners van Madeira het noemden, en dat woord werd als soortnaam overgenomen. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit de Desertas bij Madeira.