Vaal stormvogeltje | Hydrobates leucorhous

Geluid

Op zee zwijgzaam. In de broedkolonie 's nachts een snel, ritmisch en stotterend gekwetter dat met een triller eindigt, en uit de holen een lang, spinnend gekoer.

Herkenning

Ongeveer 20 cm, donker grijsbruin met een lichte, brede band over de armdekveren die tot de voorrand van de vleugel reikt. De witte stuit is smal, vaak V-vormig en in het midden door een grijze lijn gedeeld; de zijkanten van de onderstaart zijn donker. De vleugels zijn lang, spits en duidelijk bij de pols geknikt, de staart is gevorkt, al is dat in vlucht niet altijd te zien. De poten reiken niet voorbij de staart. De seksen zijn gelijk. De vlucht is grillig en springerig, met diepe vleugelslagen, plotselinge wendingen en korte glijvluchten, als van een kleine stern.

Verwarrings­soorten

Het Madeirastormvogeltje (Hydrobates castro) heeft een zuiverder witte, niet gedeelde stuit die iets naar de zijkanten van de onderstaart doorloopt, een minder gevorkte staart, een vagere vleugelband en een vlakkere vlucht met meer glijden. Wilsons stormvogeltje (Oceanites oceanicus) is kleiner, met kortere, rondere vleugels, een rechte staart, een brede witte stuit en poten die voorbij de staart uitsteken. Het stormvogeltje (Hydrobates pelagicus) is veel kleiner, met een witte ondervleugelstreep en een fladderende vlucht.

Leefgebied

Diep, open oceaanwater buiten het continentaal plat, vaak boven de plathelling en in warmer water dan Wilsons stormvogeltje. Foerageert solitair of in losse groepjes op zoöplankton, kleine inktvissen en vislarven, die het in vlucht van het oppervlak pikt. Broedt in holen op boomrijke of grasbegroeide eilanden.

Verspreiding en trek

Op zee voor de westkust van het gebied, van Angola langs Namibië tot de Westkaap, meestal ver buiten de kust; schaarser rond Kaap de Goede Hoop en zeldzaam in het Mozambiquekanaal. Na zware stormen verschijnen soms vogels bij de kust of zelfs landinwaarts. Broedt in de noordelijke Atlantische Oceaan, van Newfoundland en IJsland tot Schotland en Noorwegen, en in de noordelijke Stille Oceaan; overwintert in de tropische en zuidelijke Atlantische Oceaan.

Hoe en wanneer kijken

De beste kans is op een pelagische tocht tot voorbij de rand van het plat in de zuidelijke zomer. Het vaal stormvogeltje komt zelden in het kielzog maar kruist alleen of met enkele vogels in een zwierige vlucht voorbij; let op de lange, geknikte vleugels en de lichte vleugelband. Na westerstormen loont het om de Tafelbaai en de kust bij Walvisbaai af te zoeken.

Staat van instandhouding

Kwetsbaar. De soort is nog talrijk, maar de grote kolonies in het westen van de Noord-Atlantische Oceaan, vooral op Newfoundland, zijn de afgelopen decennia sterk afgenomen. Oorzaken zijn predatie door meeuwen en zoogdieren in de kolonies, aantrekking door verlichting van boorplatforms en schepen, en veranderingen in het voedselaanbod op zee.

Wetenschappelijke naam

Hydrobates leucorhous | (Vieillot, 1818) (GBIF: Oceanodroma leucorhoa)

Vieillot beschreef de soort in 1818 als Procellaria leucorhoa; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Hydrobates werd in 1822 ingevoerd door Boie. Hydrobates is Grieks, van hudro- 'water' en batēs 'loper': 'waterloper'. leucorhous is Grieks, van leukos 'wit' en orrhos 'stuit', naar de witte stuitband. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit de kust van Picardië.