Alle soorten › Zangvogels › Prachtvinken › Mierenpikker

Mierenpikker | Parmoptila woodhousei

Woodhouse's Antpecker | Estrilda Piquifina de Woodhouse

De mierenpikker is een onopvallende, zangerachtige astrild van het laaglandregenwoud met een dunne, spitse snavel. Anders dan vrijwel alle andere astrilden eet hij geen zaden maar mieren en andere kleine insecten, die hij in gemengde foerageergroepen in de middelste bosetage zoekt.

Mierenpikker (Parmoptila woodhousei)
Foto: avocat — CC BY 4.0 · Wikimedia Commons

Geluid

Een zacht, hoog tsip of tsiet, vaak onhoorbaar tussen de andere geluiden van een gemengde groep. Een eigenlijke zang is nauwelijks beschreven.

Voor deze soort is nog geen opname met een geschikte Creative Commons-licentie beschikbaar.

Herkenning

10 tot 11 cm, klein met een kort staartje en een fijne, puntige donkere snavel die eerder aan een zanger dan aan een astrild doet denken. Mannetje: bovendelen warm olijfbruin, voorhoofd helder rood, gezicht en onderdelen roestbruin tot kaneelkleurig, op de flanken fijn gebandeerd. Vrouwtje: zonder rood voorhoofd; de onderdelen zijn lichter en dicht bedekt met witte en donkere vlekjes of schubben, zodat de borst gespikkeld lijkt. De stuit is bij beide seksen roodbruin. Jonge vogels zijn egaal bruin.

Verwarrings­soorten

De nigrita's zijn groter, met een zwaardere snavel en een contrastrijk zwart-grijs of zwart-wit kleed; de witborstnigrita (Nigrita fusconotus) heeft een zwarte kap en een witte onderzijde. Vrouwtjes kunnen aan een zanger doen denken, maar de gedrongen astrildbouw, de roodbruine stuit en de gespikkelde borst zijn kenmerkend. Het rode voorhoofd van het mannetje komt bij geen andere bosvogel van deze grootte voor.

Leefgebied

Groenblijvend laaglandbos en oudere secundaire bossen, bosranden en overgroeide open plekken, vooral in de middelste en lagere etages, in lianen en dichte bladmassa's. Foerageert actief als een zanger, alleen, in paren of in gemengde groepen van insecteneters, en eet vooral mieren.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van zuidelijk Afrika.

Verspreiding en trek

In het gebied alleen in het noorden van Angola: Cabinda en de bosgebieden van Uíge, Cuanza Norte en Bengo, met enkele waarnemingen uit Lunda Norte. Daarbuiten van Zuidoost-Nigeria en Kameroen door Gabon en Congo-Brazzaville tot de Centraal-Afrikaanse Republiek en het westen en midden van Congo-Kinshasa.

Hoe en wanneer kijken

Een weinig waargenomen soort die vrijwel alleen gevonden wordt door gemengde groepen in bossen zoals bij Quitexe en Tombingo (Uíge) geduldig door te kijken. Let op een klein bruin vogeltje dat als een zanger door de lianen schuift; het mannetje verraadt zich door het rode voorhoofd.

Staat van instandhouding

Niet bedreigd. Weinig bekend en in Angola schaars met weinig waarnemingen. Afhankelijk van laaglandbos, dat in Noord-Angola door kap en omzetting in landbouwgrond achteruitgaat.

Wetenschappelijke naam

Parmoptila woodhousei | Cassin, 1859

Cassin beschreef de soort in 1859 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Parmoptila voerde hij in datzelfde werk in. Parmoptila komt van het Griekse parmē, 'klein rond schild', en ptilon, 'veer' — mogelijk naar de geschubde veren van de borst. woodhousei eert de Amerikaanse arts Samuel Washington Woodhouse (1821–1904), legerchirurg (1849–1862), ontdekkingsreiziger en natuuronderzoeker in de Verenigde Staten en Midden-Amerika. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Camma-rivier, Gabon.