Alle soorten › Zangvogels › Leeuweriken › Namibleeuwerik
Namibleeuwerik | Ammomanopsis grayi
Gray's Lark | Alondra de Gray
De Namibleeuwerik is de bleekste leeuwerik van zuidelijk Afrika: een kleine, bijna witte vogel die op de kale grindvlakten van de Namib vrijwel onzichtbaar is tot hij beweegt. Hij is het actiefst in de schemering en zingt vaak al ruim voor zonsopgang of zelfs 's nachts. Het verspreidingsgebied beperkt zich tot de Namibwoestijn.
Geluid
Een dunne, hoge contactroep, tsjie-tsjie of een doordringende fluit, tsieuw, bij het opvliegen. De zang is een reeks hoge, heldere fluittonen en triller, vooral in de schemering voor zonsopgang en in maanlichtnachten gezongen, soms vanaf de grond en soms in een korte zangvlucht.
Opname: Niall Perrins — CC BY-NC-SA 4.0 · omgezet naar mono · xeno-canto
Herkenning
14 cm. Bovendelen bleek zandkleurig tot bijna wit, met hooguit een zweem fijne streping op de kruin en de rug; de noordelijke vogels zijn het witst, de zuidelijke iets warmer zandbruin. Onderdelen zuiver wit, zonder borststreping. De kop is rond met een groot donker oog in een bleke oogring, zonder duidelijke tekening. De snavel is kort, vrij spits en bleek hoornkleurig. De staart is vrij kort, met een donkere eindband en witte buitenpennen, goed zichtbaar bij het opvliegen. De seksen zijn gelijk.
Verwarringssoorten
Starks leeuwerik Spizocorys starki, die op dezelfde vlakten voorkomt, heeft een kuifje, een kegelvormige roze snavel en fijne streping op de rug en borst. De roodrugleeuwerik Calendulauda erythrochlamys leeft in de rode duinen, is groter, warm roestbruin en fijn gestreept op de borst. De Namaqualeeuwerik Spizocorys sclateri heeft een donkere traanvlek onder het oog en een zware snavel en komt verder zuidelijk voor. De woestijnspekvreter Emarginata tractrac is ook bleek, maar staat rechtop op struikjes en heeft een witte stuit met een donkere omgekeerde T op de staart.
Leefgebied
Kale grind- en kiezelvlakten met verspreide stenen en zeer schaarse vegetatie in de Namib, meestal op enige afstand van de kust en landinwaarts tot aan de voet van de escarpement; mijdt losse duinen. Loopt snel over de grond en pikt zaden en insecten op. Kan lang zonder vrij drinkwater en haalt vocht uit het voedsel en uit mist.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van zuidelijk Afrika.
Verspreiding en trek
Vrijwel endemisch in Namibië: over de grindvlakten van de Namib van de Kunene in het noorden zuidwaarts tot ongeveer het gebied rond Lüderitz en Aus. Daarbuiten alleen in de aangrenzende Namib in het zuidwesten van Angola (provincie Namibe).
- Jaarrond
- Zomergast (ca. okt–mrt)
- Wintergast (ca. apr–sep)
- Doortrek (mrt–apr, okt–nov)
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Zoek op de grindvlakten ten oosten van Walvisbaai en Swakopmund, of langs de wegen door het Namib-Naukluft Park, bij voorkeur vroeg in de ochtend. Rijd langzaam en let op kleine, bleke vogels die voor de auto wegrennen; stilstaand zijn ze tegen de grond nauwelijks te zien. Voor zonsopgang verraadt de hoge zang de aanwezigheid.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd; het areaal is beperkt maar de soort is er vrij algemeen en het leefgebied is grotendeels onbewoond en ongestoord. Mijnbouw en off-road verkeer kunnen de grindvlakten plaatselijk beschadigen.
Wetenschappelijke naam
Ammomanopsis grayi | (Wahlberg, 1855)
Wahlberg beschreef de soort in 1855 als Alauda grayi; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Ammomanopsis werd in 1904 ingevoerd door Bianchi. Ammomanopsis is Ammomanes (Grieks ammos, 'zand', en -manēs, 'verzot op') plus opsis, 'uiterlijk' — een leeuwerik die op de woestijnleeuweriken lijkt. grayi eert de Engelse ornitholoog John Edward Gray (1800–1875). Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Tussen de Kuiseb en de Swakop, Namibië.