Alle soorten › Hoenderachtigen › Fazantachtigen › Roodsnavelfrankolijn
Roodsnavelfrankolijn | Pternistis adspersus
Red-Billed Spurfowl | Francolín Piquirrojo
De roodsnavelfrankolijn is de kenmerkende frankolijn van het doornveld van Namibië en Botswana, herkenbaar aan de rode snavel en de kale gele huid rond het oog. Bij drinkplaatsen in Etosha en de Kalahari is hij vaak een van de eerste vogels die 's ochtends op de oever verschijnen.
Geluid
Een luid, hard en ratelend tsjaa-tsjaa-tsjek-tsjek-tsjek, dat versnelt en afzwakt, vooral bij zonsopgang en zonsondergang. Paren en groepen roepen vaak kort na elkaar, zodat het geluid van alle kanten lijkt te komen.
Opname: Luca Forneris — CC BY-NC-SA 4.0 · omgezet naar mono · xeno-canto
Herkenning
Ongeveer 35 cm. Het hele verenkleed is bruin en zeer fijn zwart-wit gewormd en gebandeerd, zonder opvallende tekening; de onderdelen zijn iets lichter en regelmatiger gebandeerd. De snavel is helder oranjerood, het oog omringd door een kaal, heldergeel vel. De poten zijn rood, bij het mannetje met sporen. De seksen zijn gelijk; jonge vogels zijn doffer met een bruinige snavel. Rent graag weg en vliegt opgejaagd snorrend naar dekking.
Verwarringssoorten
De Natalfrankolijn heeft ook een oranjerode snavel, maar mist de gele oogring en heeft zwart-wit geschubde onderdelen; de soorten overlappen alleen in een smalle zone in het oosten van Botswana en het westen van Zimbabwe. Swainsons frankolijn heeft een kale rode keel en rode oogring, een donkere snavel en zwarte poten. Hartlaubs frankolijn is veel kleiner en leeft op rotsen.
Leefgebied
Doornveld, Kalahari-savanne, mopaneveld, oeverbos en dicht struikgewas langs droge rivierbeddingen, meestal binnen enkele kilometers van water. Foerageert op de grond in paren of familiegroepen op zaden, bessen, bollen, termieten en andere insecten, en komt dagelijks drinken.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van zuidelijk Afrika.
Verspreiding en trek
Het meest verbreid in het midden en noorden van Namibië en in het grootste deel van Botswana; verder in het zuidwesten van Angola, het westen van Zimbabwe en het noordwesten van Zuid-Afrika (Noord-Kaap en Noordwest). Niet buiten het gebied; een endemische soort van het droge westen van zuidelijk Afrika.
- Jaarrond
- Zomergast (ca. okt–mrt)
- Wintergast (ca. apr–sep)
- Doortrek (mrt–apr, okt–nov)
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Etosha is de beste plek: bij de waterpoelen van Okaukuejo en Halali drinken groepen in de vroege ochtend. In de Centrale Kalahari en langs de Boteti en de Chobe loop je ze ook vaak tegen het lijf. Aan het eind van de middag steken ze graag zandwegen over.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd en in geschikt leefgebied algemeen. Profiteert plaatselijk van kunstmatige drinkplaatsen in veeboerderijen. Wordt bejaagd als wildsoort, zonder dat dit de aantallen merkbaar lijkt te beïnvloeden.
Wetenschappelijke naam
Pternistis adspersus | (Waterhouse, 1838)
Waterhouse beschreef de soort in 1838 als Francolinus adspersus; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Pternistis werd in 1832 ingevoerd door Wagler. Pternistis komt van het Griekse pternistēs 'iemand die met de hiel schopt', van pterna 'hiel', naar de sporen aan de poten. adspersus is Latijn voor 'besprenkeld', naar de fijne, dichte tekening van het verenkleed. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Visrivier, Groot-Namakwaland (Namibië).