Alle soorten › Hoenderachtigen › Fazantachtigen › Swierstra's frankolijn
Swierstra's frankolijn | Pternistis swierstrai
Swierstra's Spurfowl | Francolín de Swierstra
Swierstra's frankolijn is een zeldzame endemische soort van de hooglanden van West-Angola, gebonden aan de laatste restjes montaan bos op de hoogste toppen. De soort is slecht bekend en een van de meest gezochte vogels van Angola.
Geluid
Een reeks schorre koerr-kraak-roepen die steeds luider en nadrukkelijker worden en daarna wegsterven. Roept vooral bij zonsopgang en tegen de avond vanuit de bosrand; buiten die momenten zelden te horen.
Opname: Derek Engelbrecht — CC BY-NC-SA 4.0 · ingekort tot de eerste 60 s, mono · xeno-canto
Herkenning
Ongeveer 32 cm. Het mannetje heeft een grotendeels wit gezicht en een witte keel, afgezet door een brede zwarte borstband. De onderdelen zijn wit met zware zwarte lengtestrepen en vlekken op borst en flanken. De bovendelen zijn donkerbruin met lichte schachtstrepen. Snavel en poten zijn rood. Het vrouwtje lijkt op het mannetje maar is doffer, met een minder scherp afgetekende borstband en bruinere onderdelen. Blijft verscholen in dichte ondergroei en vliegt alleen op als het echt moet.
Verwarringssoorten
Binnen het kleine areaal nauwelijks te verwarren. De roodvleugelfrankolijn van de omringende graslanden heeft een roestbruine vleugel, een oranjebruine keel en gele poten, en leeft in open gras. Grants frankolijn, lager op het escarpment, mist de zwart-witte tekening en heeft grijs gestreepte, bruine onderdelen.
Leefgebied
Randen van montaan bos en bosrestanten in kloven, dicht struweel en ruig grasland dat daaraan grenst, op 1.800 tot 2.600 m hoogte. Foerageert op de grond op zaden, bessen, knollen en ongewervelden. Het leefgebied bestaat uit kleine, geïsoleerde bosfragmenten in een zee van grasland.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van zuidelijk Afrika.
Verspreiding en trek
Endemisch voor Angola: de centrale en westelijke hooglanden van Huambo, Benguela en Cuanza Sul, met als bekendste plaats de berg Moco en verder onder meer de Namba-bergen. Niet buiten Angola.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
De berg Moco is de klassieke plek, met overnachting bij het dorp Kanjonde en een vroege klim naar de bosrestanten in de kloven. Luister bij zonsopgang naar de roepreeks en wacht stil aan de bosrand; de vogel steekt soms een open pad over of foerageert kort in de vroege zon.
Staat van instandhouding
Kwetsbaar. De kleine, versnipperde populatie gaat achteruit doordat bosrestanten worden gekapt, voor landbouw ontgonnen en door graslandbranden aangetast; ook jacht speelt een rol. Het meeste leefgebied is niet beschermd, al zijn er lokale projecten voor bosherstel op de berg Moco.
Wetenschappelijke naam
Pternistis swierstrai | (Roberts, 1929)
Roberts beschreef de soort in 1929 als Chaetopus swierstrai; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Pternistis werd in 1832 ingevoerd door Wagler. Pternistis komt van het Griekse pternistēs 'iemand die met de hiel schopt', van pterna 'hiel', naar de sporen aan de poten. swierstrai eert de Nederlands-Zuid-Afrikaanse entomoloog Cornelis Jacobus Swierstra (1874–1952), van 1922 tot 1946 directeur van het Transvaal Museum. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Mombola, Angola.