Alle soorten › Spechtachtigen › Afrikaanse baardvogels › Whytes baardvogel
Whytes baardvogel | Stactolaema whytii
Whyte's Barbet | Barbudo Especulado
Whytes baardvogel is een bruine, weinig opvallende baardvogel van het miombo, die sterk gebonden is aan vruchtdragende vijgenbomen. In het gebied is hij het makkelijkst te vinden op het hoogland van Zimbabwe en in Malawi en het oosten van Zambia.
Geluid
Een zacht, fluitend hoe of poe, in een langzame reeks herhaald, vaak nauwelijks op te merken. Groepjes laten daarnaast een snel, schor gekwetter horen bij de nestholte of op een vruchtboom.
Opname: Patrick Smet — CC BY-NC-SA 4.0 · omgezet naar mono · xeno-canto
Herkenning
Ongeveer 17 cm, gedrongen, met een stevige donkere snavel. Het verenkleed is overwegend donker grijsbruin, op de onderdelen iets lichter en vaag gestreept. Het voorhoofd en het gezicht dragen lichte, witachtige tot gele vlekjes of een lichte band, afhankelijk van het ras; in Zimbabwe (sowerbyi) is het voorhoofd bleekgeel. In de vleugel zit een duidelijke witte vlek op de basis van de handpennen, die vooral in vlucht opvalt. De seksen zijn gelijk.
Verwarringssoorten
De witoorbaardvogel (Stactolaema leucotis) is donkerder, heeft een witte streep achter het oog en een scherp afgezette witte buik; hij leeft in laaglandbos en overlapt nauwelijks. De geelkopbaardvogel (Stactolaema anchietae), in Angola en het westen van Zambia, heeft een geheel gele kop en mist de witte vleugelvlek.
Leefgebied
Miombo en ander breedbladig bosveld met verspreide grote vijgenbomen, vaak bij rotskoppen, riviertjes of in dorpen met fruitbomen. Eet vooral vijgen en andere vruchten. Broedt, vaak met helpers, in een zelfgehakte holte in een dode tak.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van zuidelijk Afrika.
Verspreiding en trek
Het noordoosten van het gebied: het centrale en noordoostelijke hoogland van Zimbabwe (Mashonaland), het westen en noorden van Mozambique, Malawi, en het oosten en noorden van Zambia. Daarbuiten in het zuiden en westen van Tanzania en in het zuidoosten van Congo-Kinshasa.
- Jaarrond
- Wintergast (ca. apr–sep)
- Doortrek (mrt–apr, okt–nov)
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
In Zimbabwe het best te zien rond Harare en in het noordoostelijke hoogland: controleer grote vruchtdragende vijgen in miombo, waar de vogels bij de vruchten komen en daarna lang stil in de kroon zitten. De witte vleugelvlek is in vlucht het beste kenmerk.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd, maar in Zimbabwe schaars en plaatselijk. Kap van vijgenbomen en van oud miombo voor brandhout en landbouw vermindert zowel voedsel als nestgelegenheid.
Wetenschappelijke naam
Stactolaema whytii | (Shelley, 1893)
Shelley beschreef de soort in 1893 als Smilorhis whytii; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Stactolaema werd in 1870 ingevoerd door Marshall & Marshall. Stactolaema komt van het Griekse staktos, 'druppelend', en laimos, 'keel' — naar de gestreepte, als het ware betraande keel en borst van de typesoort. whytii eert de Britse natuuronderzoeker Alexander Whyte (1834–1905), die van 1891 tot 1897 in dienst van de overheid in Nyasaland (Malawi) verzamelde. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Zomba, Malawi.