Alle soorten › Stormvogelachtigen › Albatrossen › Witkapalbatros
Witkapalbatros | Thalassarche cauta
Shy Albatross | Albatros Cauto
De witkapalbatros is de grootste mollymawk: een zware, wit en grijs getekende albatros met een bijna geheel witte ondervleugel. Voor de westkust van Zuid-Afrika is hij na de wenkbrauwalbatros de algemeenste albatros bij de trawlers. De vogels in deze wateren behoren voor het overgrote deel tot de Nieuw-Zeelandse vorm steadi, die vaak als aparte soort wordt beschouwd; de Tasmaanse nominaatvorm is hier zeldzaam.
Geluid
Op zee bij trawlers kwetterende en krassende kreten; in de kolonie een diep, keelachtig balken met snavelgeklepper.
Opname: Barry Edmonston — CC BY-NC-SA 4.0 · omgezet naar mono · xeno-canto
Herkenning
90–100 cm, spanwijdte 2,2–2,6 m. Groot, met een witte kop, een lichtgrijze waas op de wangen en een donkere wenkbrauw die de vogel een 'schuwe' blik geeft; de kruin is helder wit, afgezet tegen de grijze wangen. Mantel en bovenvleugel zijn donker grijsbruin, romp en onderdelen wit. De ondervleugel is vrijwel geheel wit met zeer smalle zwarte randen en een kleine zwarte 'duimvlek' aan de voorrand bij de oksel, het beste kenmerk op afstand. De snavel is grijs met een gele punt bij volwassen vogels; jonge vogels hebben een grijzere kop en een grijze snavel met zwarte punt.
Verwarringssoorten
De Salvins albatros (Thalassarche salvini) heeft een grijsbruine kop en hals met alleen een lichter voorhoofd, en een olijfgrijze snavel met een lichtgele rug en een donkere vlek op de punt van de ondersnavel; het ondervleugelpatroon is vrijwel gelijk. De wenkbrauwalbatros (Thalassarche melanophris) is kleiner, met een oranjegele snavel en een ondervleugel met brede zwarte randen. Jonge grote albatrossen en koningsalbatrossen zijn veel groter en hebben een roze of lichte snavel zonder gele punt.
Leefgebied
Open zee, vooral boven het continentaal plat en de plathelling, waar hij trawlers volgt voor visafval. Eet verder vis, pijlinktvis en kreeftachtigen. Broedt op kale rotseilanden en kliffen.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van zuidelijk Afrika.
Verspreiding en trek
Het hele jaar op zee voor de westkust van Zuid-Afrika en Namibië, het talrijkst van mei tot september, en langs de zuidkust tot in de Oost-Kaap; schaars voor KwaZulu-Natal en noordwaarts tot voor Angola en Mozambique zeldzaam. De vogels uit de Nieuw-Zeelandse kolonies op de Aucklandeilanden overbruggen daarbij de halve Zuidelijke Oceaan. De Tasmaanse nominaatvorm broedt op drie eilanden bij Tasmanië en blijft meest in Australische wateren.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Op een pelagische tocht vanuit Kaapstad valt de witkapalbatros tussen de wenkbrauwalbatrossen op door zijn formaat en de witte ondervleugel met de duimvlek. Het onderscheid tussen de vormen cauta en steadi is in het veld vrijwel onmogelijk; alleen de kleur van de snavelbasis bij volwassen vogels en metingen geven houvast. Let ook op grijzer gekopte vogels: dat kan een Salvins albatros zijn.
Staat van instandhouding
Gevoelig. De Tasmaanse populatie is klein en lijdt onder ziekte en klimaateffecten op de broedplaatsen; de vorm steadi sterft in groten getale als bijvangst, ook in de trawlvisserij voor Zuid-Afrika, waar botsingen met de sleepkabels van trawlers een belangrijke doodsoorzaak zijn. Vogelschriklijnen hebben de sterfte daar sterk verminderd.
Wetenschappelijke naam
Thalassarche cauta | (Gould, 1841)
Gould beschreef de soort in 1841 als Diomedea cauta; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Thalassarche werd in 1853 ingevoerd door Reichenbach. Thalassarche komt van het Griekse thalassa, 'zee', en arkhos, 'heerser' — 'heerser over de zee', naar deze meesterlijke zweefvliegers van de open oceaan. cauta is Latijn voor 'voorzichtig, behoedzaam'; waarom Gould deze albatros zo noemde, is niet duidelijk. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Straat Bass, Australië.