Witkeelprinia | Schistolais leucopogon

Geluid

Luid en druk: groepjes laten een schel, doordringend duet of koorgeratel horen, tsjiew-tsjiew-tsjiew afgewisseld met ratelende tsjrrr-tsjrrr, waarbij de vogels elkaar razendsnel beantwoorden. Contactroep een scherp tsjip. Het geluid is vaak het enige wat je van een groep in dicht struweel opvangt.

Herkenning

13–14 cm, waarvan ruim de helft staart. De bovendelen zijn egaal donker leigrijs, de lange, getrapte staart iets donkerder met vage lichte punten. Kin en keel zijn helder wit, scherp afgezet tegen een grijze borst en flanken; de buik is lichter grijs tot vuilwit met een okerkleurige waas op onderbuik en onderstaartdekveren. Er is geen wenkbrauwstreep. De iris is lichtoranje tot roodbruin, de snavel zwart, de poten lichtroze. De seksen zijn gelijk; jonge vogels zijn bruiner grijs met een minder zuiver witte keel. Beweegt druk door het struweel, de staart vaak opgewipt en heen en weer gezwaaid.

Verwarrings­soorten

De roestflankprinia Prinia subflava komt vaak in dezelfde ruigte voor maar is bruin van boven, heeft een duidelijke lichte wenkbrauwstreep en roestbeige flanken, en leeft meer in gras en lage begroeiing. De mekkercamaroptera Camaroptera brachyura is ook grijs, maar heeft een korte staart en groene vleugels en roept een nasaal geblaat. De grijze apalis Apalis cinerea van het Angolese hooglandbos is lichter grijs, met een witte onderzijde en witte buitenste staartpennen, en leeft hoger in de bomen. Het ontbreken van een wenkbrauwstreep, de witte keel in een verder donkergrijze vogel en het groepsgedrag zijn bij de witkeelprinia kenmerkend.

Leefgebied

Ruigte en dicht struikgewas aan de randen van bos en galerijbos, verwilderde open plekken, verlaten akkers met opslag, ranken en struweel langs beken en wegen door bosgebied, tot in de middelgebergten. Foerageert in groepjes van drie tot acht vogels op insecten in de lage en middelhoge begroeiing.

Verspreiding en trek

Binnen het gebied in het noorden en midden van Angola, van Cabinda en Uíge zuidwaarts over de escarpmentbossen tot het centrale hoogland, en oostwaarts tot de Lunda-provincies, en in het noorden en noordwesten van Zambia (Mwinilunga en het noordelijke plateau). Daarbuiten van Nigeria en Kameroen oostwaarts door Centraal-Afrika tot Oeganda, West-Kenia en het westen van Tanzania.

• Jaarrond
• donker = kerngebied, licht = dun verspreid

Hoe en wanneer kijken

Jaarrond; volg in Angola het escarpment bij Kumbira en Kalandula of de bosranden in Uíge, en in Zambia de ruige randen van galerijbos rond Mwinilunga. Het koorgeratel verraadt de groep; ga op een punt staan waar de vogels een weg of pad moeten oversteken en ze komen vaak kort in het zicht, de staart gespreid.

Staat van instandhouding

Niet bedreigd. Algemeen in een groot areaal en een van de weinige bosvogels die profiteren van kap en secundaire begroeiing, omdat ruigte en struweel op open plekken juist geschikt leefgebied vormen.

Wetenschappelijke naam

Schistolais leucopogon | (Cabanis, 1875)

Cabanis beschreef de soort in 1875 als Drymoeca leucopogon; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Schistolais werd in 1980 ingevoerd door Wolters. Schistolais komt van het laat-Latijnse schistus, 'leisteen' (van het Griekse skhistos, 'gespleten'), en laïs, 'zanger', van het Griekse hupolais, een onbekend klein vogeltje dat op de grond broedt. leucopogon komt van het Griekse leukos, 'wit', en pōgōn, 'baard' — naar de witte kin en keel. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Chinchoxo, Cabinda (Angola).