Alle soorten › Valkachtigen › Valken › Woestijnvalk
Woestijnvalk | Falco concolor
Sooty Falcon | Halcón Pizarroso
De woestijnvalk broedt laat in de zomer in de hete woestijnen en op eilanden rond de Rode Zee en de Perzische Golf, zodat zijn jongen gevoed kunnen worden met de trekvogels van het najaar. Hij overwintert vooral op Madagaskar; in zuidelijk Afrika is hij een zeldzame maar regelmatige gast, vooral langs de oostkust.
Geluid
In het overwinteringsgebied meest stil; soms een schel kie-kie-kie.
Opname: uri laor — CC BY-NC-SA 4.0 · omgezet naar mono · xeno-canto
Herkenning
Ongeveer 34 cm, slank, met zeer lange, smalle vleugels waarvan de punten zittend tot voorbij de staart reiken. De volwassen vogel is egaal leigrijs, met donkerder handpennen, een vage donkere baardstreep en een gele washuid, oogring en poten. De jonge vogel is donker bruingrijs boven met bleke randen, en roomkleurig onder met zware donkere streping, een donkere baardstreep en een bleke keel.
Verwarringssoorten
De grijze torenvalk (Falco ardosiaceus) is gedrongener, met korte vleugels en een grote kop. Het mannetje van de amoerroodpootvalk (Falco amurensis) is kleiner, met een roodbruine onderstaart en rode poten. De jonge vogel lijkt sterk op een jonge boomvalk (Falco subbuteo), maar is groter en donkerder, met een langere staart en een minder scherp afgetekende baardstreep.
Leefgebied
In zuidelijk Afrika meestal in kustbos, bosranden, parken en tuinen met hoge bomen, en boven kustmoerassen. Jaagt vooral in de schemering en bij bewolkt weer op vliegende insecten zoals termieten en libellen, en op kleine vogels en vleermuizen. Zit overdag vaak lang in de schaduw hoog in een boom.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van zuidelijk Afrika.
Verspreiding en trek
In het gebied vooral langs de kust van Mozambique en in het oosten van Zuid-Afrika (KwaZulu-Natal, Mpumalanga, Limpopo); schaarser in Zimbabwe, Malawi en Zambia, en elders een dwaalgast. Broedt in Noordoost-Afrika, op het Arabisch Schiereiland en in Zuidwest-Iran, en overwintert vooral op Madagaskar.
- Zomergast (ca. okt–mrt)
- Doortrek (mrt–apr, okt–nov)
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Let van december tot maart in de kustbossen van KwaZulu-Natal en het zuiden van Mozambique op een slanke grijze valk die in de schemering boven de boomtoppen termieten vangt. Controleer bij elke ‘jonge boomvalk’ de vleugellengte en de donkere tint.
Staat van instandhouding
Wereldwijd kwetsbaar; de broedpopulatie is sterk afgenomen, onder meer door verstoring en ontwikkeling van de broedeilanden, vergiftiging en verdroging. De toename van waarnemingen in zuidelijk Afrika wijst mogelijk op een zuidwaartse verschuiving van het overwinteringsgebied.
Wetenschappelijke naam
Falco concolor | Temminck, 1825
Temminck beschreef de soort in 1825 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Falco werd in 1758 ingevoerd door Linnaeus. Falco is het Latijnse woord voor 'valk', mogelijk verwant aan falx, 'sikkel', naar de gebogen vorm van klauwen of vleugels. concolor is Latijn voor 'eenkleurig', van con- 'gelijk' en color 'kleur', naar het egale leigrijze verenkleed. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Barqan in de Golf van Akaba.