Alle soorten › Steltloperachtigen › Plevieren › Zilverplevier

Zilverplevier | Pluvialis squatarola

Grey Plover | Chorlito Gris

De zilverplevier is de grootste plevier van de kust: een gedrongen, grijze steltloper met een zware snavel die solitair over het slik loopt, even stilstaat en dan toeslaat. In de vlucht verraden de zwarte oksels hem op grote afstand.

Zilverplevier (Pluvialis squatarola)
Foto: Dick Daniels (http://theworldbirds.org/) — CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

Geluid

Een droevig klinkend, drielettergrepig fluitje tluu-ie-tluu, de middelste toon lager, vaak bij het opvliegen en ver hoorbaar over het wad. In rust meestal zwijgzaam.

Luister: VluchtroepXC678452

Opname: Teet Sirotkin — CC BY-NC-SA 4.0 · omgezet naar mono · xeno-canto

Herkenning

27–31 cm. In het winterkleed, dat in zuidelijk Afrika overheerst, is de vogel grijsbruin met fijne witte en donkere vlekjes op de bovendelen, een vaag gestreepte grijze borst en een witte buik; de kop is groot, het oog donker, de snavel kort, zwaar en zwart. In de vlucht een witte vleugelstreep, een witte stuit en een wit, fijn gebandeerde staart, en vooral zwarte oksels tegen een witte ondervleugel. In maart en april krijgen sommige vogels al het zomerkleed: zilverwit gevlekte bovendelen en zwarte wangen, keel, borst en buik, omzoomd door wit.

Verwarrings­soorten

De Aziatische goudplevier Pluvialis fulva en de Amerikaanse goudplevier Pluvialis dominica zijn kleiner en slanker, met een kleinere snavel, een meer geelbruine toon en een duidelijke lichte wenkbrauwstreep; in de vlucht hebben ze een grijze ondervleugel zonder zwarte oksels en geen witte stuit. De kanoet Calidris canutus heeft een vergelijkbare grijze toon, maar is een strandloper met een langere, dunnere snavel en een ander, gehaast foerageergedrag.

Leefgebied

Getijdenslik, estuaria, lagunes, zoutpannen aan de kust en zandstranden; landinwaarts alleen zelden op grote meren en zoutpannen. Foerageert verspreid en territoriaal op wormen, weekdieren en krabben, op de typische plevierwijze van lopen, stilstaan en pikken; overtijt in groepen met andere steltlopers.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van zuidelijk Afrika.

Verspreiding en trek

Langs vrijwel de hele kust van het gebied: Angola, Namibië, Zuid-Afrika en Mozambique, met de grootste aantallen in de lagunes en baaien van Walvisbaai, Langebaan en de Mozambikaanse kust. Landinwaarts een schaarse doortrekker, onder meer in Zambia, Botswana en Zimbabwe. Broedt op de arctische toendra van Eurazië en Noord-Amerika en overwintert langs de kusten van alle continenten.

  • Jaarrond
  • Zomergast (ca. okt–mrt)
  • Wintergast (ca. apr–sep)
  • Doortrek (mrt–apr, okt–nov)
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-09-01 – 2026-08-31), geteld per hokje van 0,7° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Het best van oktober tot maart bij opkomend water in een estuarium of lagune, wanneer de vogels dichter naar de kant worden gedreven; Langebaan, Walvisbaai en de estuaria van KwaZulu-Natal en Mozambique zijn betrouwbaar. Laat een vogel opvliegen of wacht tot hij de vleugels strekt: de zwarte oksels geven meteen uitsluitsel.

Staat van instandhouding

Kwetsbaar op de wereldranglijst, na sterke afnames op meerdere trekroutes, onder meer door verlies van getijdengebieden langs de Gele Zee en in West-Europa. In zuidelijk Afrika overwinteren enkele duizenden vogels; de aantallen daar dalen ook. Verstoring op strand en slik en de aantasting van estuaria zijn de belangrijkste lokale bedreigingen.

Wetenschappelijke naam

Pluvialis squatarola | (Linnaeus, 1758)

Linnaeus beschreef de soort in 1758 als Tringa Squatarola; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Pluvialis werd in 1760 ingevoerd door Brisson. Pluvialis is Latijn voor 'van de regen', van pluvia 'regen', naar het oude geloof dat deze plevieren samendromden wanneer er regen op komst was. squatarola is een gelatiniseerde vorm van sgatarola, een Venetiaanse naam voor een soort plevier. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Zweden.