Alle soorten › Zangvogels › Vinkachtigen › Zwartwangkanarie

Zwartwangkanarie | Crithagra mennelli

Black-Eared Seedeater | Serín Orejinegro

De zwartwangkanarie is een kleine, grijsbruine zaadeter van miombo en ander breedbladig bosveld, herkenbaar aan de zwarte oorstreek onder een brede witte wenkbrauw. Hij foerageert vaak hoog in de bomen en valt eerder op door zijn heldere, dalende zang dan door zijn kleed.

Zwartwangkanarie (Crithagra mennelli)
Foto: John Gale — CC BY-NC 4.0 · iNaturalist

Geluid

Een heldere, dalende reeks fluittonen, tsie-tsie-tsjoe-tsjoe of twie-twie-tjoe, vaak herhaald van een hoge tak. De roep is een zacht tswie.

Luister: RoepXC552065

Opname: Dries Van de Loock — CC BY-NC-SA 4.0 · omgezet naar mono · xeno-canto

Herkenning

13–14 cm. De kruin is zwart met fijne witte streping, de wenkbrauwstreep breed en wit, de oorstreek zwart bij het mannetje en zwartbruin bij het vrouwtje. De rug is grijsbruin met donkere streping. De keel is wit; borst en flanken zijn vuilwit met fijne donkere streping. De snavel is klein en hoornkleurig. Jonge vogels zijn bruiner, met een minder contrastrijke kop.

Verwarrings­soorten

De streepkopkanarie (Crithagra gularis) is groter, met een bruine in plaats van zwarte oorstreek, een grijsbruine, fijn gestreepte kruin en een ongestreepte borst; hij foerageert vaker laag. De miombokanarie (Crithagra reichardi) heeft ook een gestreepte borst, maar een bruine oorstreek en een donkere baardstreep. De zwarte wangen tussen witte wenkbrauw en witte keel zijn het beste kenmerk.

Leefgebied

Miombo en ander breedbladig bosveld, vooral met Brachystegia en Julbernardia, ook bosveld op rotsige heuvels en randen van plantages. Foerageert in de kronen en op de grond naar zaden, knoppen en insecten, vaak in gemengde foerageergroepen.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van zuidelijk Afrika.

Verspreiding en trek

In het gebied in het noorden, midden en oosten van Zimbabwe, in Zambia, Malawi, het midden en noorden van Mozambique en het uiterste oosten van Angola. Daarbuiten in het zuidoosten van Congo-Kinshasa en het zuiden van Tanzania.

  • Jaarrond
  • Zomergast (ca. okt–mrt)
  • Doortrek (mrt–apr, okt–nov)
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-09-01 – 2026-08-31), geteld per hokje van 0,7° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Zoek in miombo in Zimbabwe, Zambia en Malawi naar gemengde groepen van bosveldvogels. Let op de hoge, heldere, dalende zang; de zanger zit meestal op een kale tak hoog in een boom en laat van onderen vooral de gestreepte borst zien. Pas als hij de kop draait, verschijnt de zwarte wang.

Staat van instandhouding

Niet bedreigd. Algemeen in miombo, maar plaatselijk achteruit door kap voor landbouw en houtskool.

Wetenschappelijke naam

Crithagra mennelli | (Chubb, 1908)

Chubb beschreef de soort in 1908 als Poliospiza mennelli; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Crithagra werd in 1827 ingevoerd door Swainson. Crithagra komt van het Griekse krithē, 'gerst', en agra, 'jacht' — een 'gerstjager', naar het zaadetende dieet van deze kanaries en zaadeters. mennelli eert de Britse mineraloog en geoloog Frederic Philip Mennell (1880–1966), van 1901 tot 1908 de eerste conservator van het Rhodesia Museum in Zuid-Rhodesië (Zimbabwe), later politicus. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Tjoko's Kraal aan de Shangani, Zimbabwe.