Purperreiger

Geluid

Roept minder en hoger dan de blauwe reiger: een kort, schor, wat geknepen krèk of krèèk, meestal bij het opvliegen of boven de kolonie. Bij het nest een reeks knorrende, klokkende geluiden en het ratelende bedelen van jongen. Het meest te horen boven grote rietvelden in mei en juni, in de vroege ochtend en bij het invallen.

Herkenning

Duidelijk slanker en donkerder dan een blauwe reiger, met een dunne, slangachtige hals en een lange, spitse, geelbruine dolksnavel. Adult: roodbruine hals met scherpe zwarte lengtestrepen, zwarte kruin met lange nekveren, leigrijze bovendelen met purperbruine schouderveren, en zeer lange tenen. In vlucht valt de veel diepere, uitpuilende halsknik op — de kiel hangt zichtbaar onder de romp — en de enorme voeten die als losse spatels achter de staart uitsteken. De vleugels ogen smaller en meer geknikt dan bij de blauwe reiger. Juveniel is warm okerbruin, zonder zwart koppatroon, en oogt in vlucht opvallend eenkleurig geelbruin.

Verwarrings­soorten

Blauwe reiger is de enige echte verwarringssoort: die is bleker en kouder grijs, heeft een dikkere hals met een ondiepere kiel, breder ogende vleugels met een lichter voorvleugelveld en veel kleinere voeten die nauwelijks opvallen. De diepe, laag hangende halskiel plus de opvallende tenen hakken de knoop door, ook bij een verre silhouetvogel. Een jonge purperreiger kan bij slecht licht op een roerdomp lijken, maar die is korter en breder gevleugeld, zwaarder en zwart-geel gebandeerd op de handpennen.

Leefgebied

Uitgestrekt, nat en overjarig waterriet met open geulen en ondiep, visrijk water; nestelt laag in het riet of in moerasstruweel, soms in wilgen. Jaagt in smalle geulen, langs rietkragen, in sloten en, in Zuid-Europa, veel in rijstvelden. Wil vooral randlengte tussen riet en open water.

Verspreiding en trek

In Nederland een schaarse broedvogel van een handvol grote moerassen: de Zouweboezem is het bekendste bolwerk, daarnaast de Nieuwkoopse Plassen, Botshol, de Vechtplassen en delen van de Delta. In Spanje veel talrijker, met kolonies in Doñana, de Ebrodelta, de Albufera van Valencia en de rijstgebieden van de Guadalquivir. Alle Europese vogels overwinteren in de Sahel, wat de stand gevoelig maakt voor droogte daar.

• Jaarrond
• Broedvogel (zomer)
• Winter
• Doortrek
• Trekrichting
• donker = kerngebied, licht = dun verspreid

Waar en wanneer kijken

Ga in mei of juni in de vroege ochtend op een dijk of uitkijkpunt boven een groot rietmoeras staan en let op reigers die laag over het riet aankomen; in dat eerste uur wisselen de vogels tussen kolonie en jachtgebied. In Spanje is een avond langs de rijstvelden in juli het makkelijkst, wanneer ook onvolwassen vogels open jagen.

Staat van instandhouding

Wereldwijd niet bedreigd (IUCN: Least Concern), maar de Europese populatie is over de lange termijn afgenomen door verlies van rietmoeras en verdroging. In Nederland kelderde de stand na de Sahel-droogtes van de jaren zeventig en tachtig en herstelde daarna deels; de soort blijft afhankelijk van actief moerasbeheer met hoge waterstanden en overjarig riet.