Alle soorten › Zangvogels › Dikkoppen › Bruine fluiter
Bruine fluiter | Pachycephala olivacea
Olive Whistler | Silbador oliváceo
De bruine fluiter is de grote, donkere fluiter van het koele zuidoosten: een forse olijfbruine vogel met een wit, fijn geschubd keeltje, die zich ophoudt in het dichte kreupelhout van natte bergbossen, varengullies en subalpiene heide. Je hoort hem vrijwel altijd voordat je hem ziet, want de zang draagt ver door het bos terwijl de vogel zelf laag en verborgen blijft.
Geluid
Een van de mooiste stemmen van het Australische bergbos: luide, heldere, weemoedige fluittonen die traag over het bos rollen, vaak een langgerekte stijgende toon gevolgd door een korte, scherpe knal. De vogel herhaalt zijn motief geduldig vanuit dekking, en het geluid is zo rond en buikspreker-achtig dat de richting moeilijk te bepalen is. Tussen de afzonderlijke bergketens verschillen de dialecten hoorbaar: op Tasmanië klinkt het motief anders dan in de bergen van Nieuw-Zuid-Wales.
Voor deze soort is nog geen vrij gelicentieerde opname gevonden; hieronder staat wel waar je op moet letten.
Herkenning
Een forse fluiter van ruim twintig centimeter met een zware zwarte snavel en een naar verhouding lange staart. De bovendelen zijn dof olijfbruin, kop en nek grijs, en daartegen steekt een witte keel af die fijn grijs geschubd is. Dat geschubde keeltje, onderaan afgezet door een egaal grijze borstband, is het beslissende kenmerk en komt bij geen enkele andere Australische fluiter voor. Buik en flanken zijn warm okerbruin tot oranjebuff. Het vrouwtje is doffer, met een minder scherp afgetekende keel en een bruinere kop. Er is geen zwarte kop, geen zwarte borstband en geen geel: alles aan deze vogel is gedempt.
Verwarringssoorten
Het vrouwtje van de gouden fluiter (Pachycephala pectoralis) is eveneens onopvallend olijfgrijs, maar is duidelijk kleiner en slanker, mist het geschubde keelpatroon en heeft vaak een vage streping op de borst en een zweem geel onder de staart. Het vrouwtje van de grijsrugfluiter (Pachycephala rufiventris) is fijn maar duidelijk donker gestreept op de onderdelen en heeft een roestige aanslag op de flanken, nooit het effen okerbruin van deze soort. De grijze lijsterdikkop (Colluricincla harmonica) deelt het bos en de zware snavel, maar is groter, egaal grijs en toont in het geheel geen keelpatroon. De grauwe fluiter (Pachycephala simplex) lijkt in kleur gedempt genoeg, maar is veel kleiner en komt alleen in het tropische noorden voor; de arealen raken elkaar niet.
Leefgebied
Nat eucalyptusbos met een dicht, vochtig kreupelhout, gematigd regenwoud met zuidelijke beuk, varenrijke gullies, en hogerop de subalpiene struikheide boven de boomgrens. De vogel foerageert laag, in de onderste meters en geregeld op de grond, waar hij tussen strooisel en varens naar insecten en bessen zoekt. Open, droog bos wordt gemeden; de dichtheid van de ondergroei bepaalt waar de soort zit.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar hoofdgroep en formatie.
Verspreiding en trek
Zuidoost-Australië, in drie van elkaar gescheiden blokken: de McPherson Range op de grens van Queensland en Nieuw-Zuid-Wales, de Grote Waterscheiding van Nieuw-Zuid-Wales en Victoria met daarbij de Otway Ranges, en Tasmanië. Op het vasteland is het vooral een vogel van boven de vijfhonderd meter; op Tasmanië komt hij tot aan zee voor. Er is geen echte trek, maar in de winter zakken veel vogels de hellingen af naar lager en beschutter bos.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Waar en wanneer kijken
Gebruik het gehoor. Loop langzaam door een vochtige gully of langs een bosrand op hoogte en blijf staan zodra het langgerekte fluitmotief klinkt; wacht daarna af, want de vogel komt vaak uit nieuwsgierigheid een tak lager zitten. Richt de kijker op de laagste struiklaag, niet op het kronendak, en zoek de witte keel: bij goed licht is de fijne grijze schubbening daarop meteen te zien.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd (LC). Het areaal is groot en de soort is in geschikt bos nog algemeen. De kwetsbaarheid zit in het leefgebied zelf: de vogel is volledig afhankelijk van dicht, vochtig kreupelhout, en juist dat verdwijnt bij grote, hete bosbranden en herstelt daarna traag. De noordelijke populatie in de McPherson Range is klein en van de rest gescheiden, en die is daardoor het gevoeligst voor een enkele zware brand.
Wetenschappelijke naam
Pachycephala olivacea | Vigors & Horsfield, 1827
Nicholas Vigors en Thomas Horsfield beschreven de soort in 1827, in hetzelfde werk waarin zij het geslacht Pachycephala invoerden. Die geslachtsnaam is samengesteld uit het Oudgriekse pakhus ('dik') en kephalē ('kop'), naar de zware, brede kop van deze vogels. Het epitheton olivacea is Latijn voor 'olijfkleurig'. Een type-locatie gaven zij niet op; Gregory Mathews wees in 1920 Tasmanië aan. De Engelse naam Olive Whistler en de Spaanse naam silbador oliváceo volgen de olijftint, terwijl de Nederlandse naam Bruine fluiter de bruinere indruk kiest die de vogel in het veld maakt.