Mannetje bont elfje in prachtkleed op een tak

Vorstmans Gids
van de
Australische en
Nieuw-Zeelandse Vogels

Een gids voor vogelaars: veldkenmerken, verwarringssoorten, geluid en de beste momenten om te kijken — ingedeeld naar orde, familie en geslacht.

Foto: Patrick_K59 · CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

Opzet en verantwoording

Australazië is de wieg van de zangvogels. Bijna zes van elke tien vogelsoorten ter wereld zijn zangvogels, en de genetische stamboom laat zien dat die hele groep hier is ontstaan, op het zuidelijke landblok dat later Australië en Nieuw-Guinea werd, en zich van hieruit over de wereld heeft verspreid — de kraaien, de mezen, de lijsters en de zangers van het noordelijk halfrond zijn allemaal latere takken. Aan de voet van die stamboom staan vogels die nergens anders voorkomen: de lierstaarten Menura, die hun eigen omgeving vier minuten lang nabootsen, en de prieelvogels, die bouwen en versieren zonder dat er een nest uit voortkomt. Wie hier naar een honingeter of een elfje kijkt, kijkt naar de oudste tak van een groep die in Europa en Noord-Amerika alleen in haar jongste vorm te zien is.

Aan de andere kant van de Tasmanzee ligt het omgekeerde geval. Nieuw-Zeeland is tachtig miljoen jaar geleden van Gondwana losgeraakt en heeft die hele tijd zonder landzoogdieren doorgebracht. Vogels namen hun rollen over: een grazer, een graver, een nachtelijke insecteneter met een reukzin en snorharen, een roofdier bovenaan. Veel van die vogels raakten hun vermogen tot vliegen kwijt, want er was niets om voor weg te vliegen. Sinds de mens er ratten, hermelijnen en katten bracht, is dat weerloos gebleken: de moa's, de huia, de lachuil en de stephenseilandwinterkoning zijn verdwenen, en van wat er over is leeft een groot deel op eilanden waar de roofdieren zijn uitgeroeid. Uitgestorven soorten staan niet in deze gids — dit is een gids om mee te kijken — maar zonder hen is het verhaal niet te vertellen.

De soorten staan in de volgorde van de stamboom: per clade, orde, familie en geslacht. Zo zie je meteen waarom een kea bij de papegaaien onderaan de papegaaienstamboom staat, waarom een kookaburra een ijsvogel is die niet vist, en waarom een valk bij de zangvogels hoort en niet bij de haviken. De verspreidingskaart heeft twee lagen: de seizoenskleur van een staat of regio, en daaronder een dichtheid die per hokje uit de waarnemingen is geteld. Wat die gegevens wel en niet dragen staat op de bronnenpagina.

De stamboom van de Australische en Nieuw-Zeelandse vogels

22 clades, 26 ordes, 105 families, 855 soorten

De boom gaat laag voor laag omlaag: van de hoofdtakken van de vogelstamboom via steeds kleinere clades naar de ordes, families en soorten. Elke clade heeft een naam — sommige zijn vertrouwd, andere pas in 2024 benoemd. Waar de genetische steun zwak is, staat dat erbij.

Bron van de indeling: indeling en volgorde van ordes, families, geslachten en soorten volgen AviList; de clades erboven volgen de familiegenomen-stamboom van het B10K-project en dragen namen uit de PhyloCode. AviList v2025b · Stiller et al. 2024, Nature 629, 851–860 (B10K)

Bekijk alle soorten →

Over deze site

Vorstmans Gids van de Australische en Nieuw-Zeelandse Vogels is een educatieve site over de vogels van Australië, Nieuw-Zeeland en Norfolk, gemaakt voor mensen die verder willen dan de eerste determinatie. De site is bewust licht gebouwd: statische HTML, geen trackers, geen cookies.

Alle foto's op deze site staan onder een vrije licentie (Creative Commons of publiek domein) en worden met naam van de maker en licentie vermeld.