Bootstaarttroepiaal | Quiscalus major

Geluid

Het geluid bestaat uit harde, schetterende reeksen: een herhaald tsjeb-tsjeb-tsjeb, ratelend gekwetter en scherpe piepjes, zonder de heldere fluittonen en klokkende noten van de langstaarttroepiaal. Een kolonie in het riet levert een aanhoudend, ongeordend lawaai op. Het mannetje zingt vanaf een rietstengel of paal met gestrekte hals en trillende vleugels.

Herkenning

Een grote troepiaal met een lange, brede staart die als een omgekeerde bootromp gekield wordt gehouden — vandaar de naam. Het mannetje is geheel zwart met een blauwe of paarsblauwe weerschijn en is fors groter dan het vrouwtje, dat warm geelbruin is met donkere vleugels en staart. De iriskleur verschilt per gebied: vogels langs de Atlantische kust hebben een bleke, gele iris, die van de Golfkust en het binnenland van Florida een donkerbruine.

Verwarrings­soorten

De langstaarttroepiaal overlapt in Louisiana en Texas: die is nog langer van staart, het mannetje heeft een paarse in plaats van blauwe glans, het vrouwtje is lichter en schraler van onderen, en de iris is er altijd geel. Het stemgeluid scheidt beide het best: de langstaarttroepiaal heeft heldere fluittonen en klokkende noten die deze soort mist. De glanstroepiaal is duidelijk kleiner en heeft een bronzen of paarse glans op het lijf. Vrouwtjes zijn aan hun formaat en de geelbruine onderdelen te herkennen.

Leefgebied

Kwelders met slijkgras, brakke rietmoerassen, mangrove, estuaria en lagunes, en aangrenzende duinen en stranden. In Florida ook zoetwatermoeras en oevers van binnenmeren. Hij foerageert langs de vloedlijn en in ondiep water op krabben, garnalen en insecten, en in stadjes en havenplaatsen aan de kust op afval, terrasresten en parkeerterreinen.

Verspreiding en trek

Standvogel langs de Atlantische kust van Zuidoost-New York en New Jersey zuidwaarts over Delaware, Maryland, Virginia en de Carolina's naar Georgia en heel Florida, en verder langs de Golfkust door Alabama, Mississippi en Louisiana tot in Zuidoost-Texas. Het areaal schoof in de twintigste eeuw noordwaarts langs de Atlantische kust op; in Florida is de soort ook ver van de kust te vinden. Trek van betekenis is er niet, wel wat verplaatsing van jonge vogels.

• Jaarrond
• Broedvogel (zomer)
• Winter
• Doortrek
• donker = kerngebied, licht = dun verspreid

Waar en wanneer kijken

Zoek hem op een parkeerterrein bij een strand of veerhaven, waar hij op de grond tussen de auto's loopt. Kijk eerst naar de iris: langs de Atlantische kust bleekgeel, aan de Golf donker — dat scheelt bij de vergelijking met de langstaarttroepiaal, en let daarnaast op de afwezigheid van heldere fluittonen.

Staat van instandhouding

De soort is talrijk binnen haar smalle kustareaal en de IUCN houdt de categorie niet bedreigd (LC) aan; de Noord-Amerikaanse broedvogeltelling geeft een stabiele tot licht toenemende trend. Ophoging en bebouwing van kwelders verkleinen het broedgebied plaatselijk, terwijl dorpen, havens en jachthavens juist voedsel en nestgelegenheid opleveren. Doordat het areaal geheel in de zone ligt die bij orkanen en zeespiegelstijging onder water loopt, is de langere termijn onzeker.

Wetenschappelijke naam

Quiscalus major | Vieillot, 1819

Vieillot beschreef de soort in 1819 als Quiscalus major; auteur en jaartal staan zonder haakjes, omdat ze nog in het oorspronkelijke geslacht staat. De soortnaam is Latijn voor 'de grotere', ter onderscheiding van de glanstroepiaal. Het geslacht Quiscalus werd in 1816 door dezelfde auteur ingevoerd; de herkomst van die naam is onzeker. De Nederlandse en de Engelse naam verwijzen allebei naar de gekielde staart, die aan een omgekeerde boot doet denken.