Alle soorten › Zangvogels › Muggenvangers › Amazonemuggenvanger

Amazonemuggenvanger | Polioptila plumbea

Tropical Gnatcatcher | Perlita tropical | Balança-rabo-de-chapéu-preto

De amazonemuggenvanger is een kleine, blauwgrijze en witte muggenvanger met een lange, zwart-witte staart, die hij voortdurend beweegt en spreidt. Het mannetje heeft een zwarte kruin. In de huidige afbakening omvat de soort de vogels van het Amazonegebied en het noorden van Colombia; de vogels van het Pacifische laagland en van het Marañóndal worden als aparte soorten behandeld.

Amazonemuggenvanger (Polioptila plumbea)
Foto: Hector Bottai — CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Geluid

De zang is een snelle reeks hoge, ijle tonen, tsie-tsie-tsie-tsie, vaak licht dalend. De roep is een nasaal, miauwend njèh, vaak herhaald.

Luister: ZangXC1186275

Opname: JAYRSON ARAUJO DE OLIVEIRA — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

10–11 cm, met een dunne, rechte snavel en een lange staart. Het mannetje is blauwgrijs op rug en nek, met een glanzend zwarte kruin die tot het oog of net daaronder reikt; het gezicht, de keel en de onderdelen zijn wit. De middelste staartpennen zijn zwart, de buitenste wit, zodat de staart van onderen grotendeels wit lijkt. Het vrouwtje heeft een grijze kruin, zonder zwart, en ook een wit gezicht. Jonge vogels lijken op het vrouwtje, met een bruiner getinte rug.

Verwarrings­soorten

De guyanamuggenvanger Polioptila guianensis heeft geen zwarte kruin en een grijze borst en leeft hoog in het bladerdak van terra-firmebos in het oosten van Colombia. De iquitosmuggenvanger Polioptila clementsi lijkt daarop en leeft alleen in bos op witte zandgrond bij Iquitos. De grijskeelmuggenvanger Polioptila schistaceigula heeft een donkergrijze keel en borst. De witbrauwmuggenvanger Polioptila bilineata van het Pacifische laagland en de marañónmuggenvanger Polioptila maior van het Marañóndal lijken sterk op de amazonemuggenvanger maar leven ten westen van de Andes of in de droge dalen.

Leefgebied

Bosranden, open en secundair bos, rivierbos en várzea, riviereilanden, galerijbos in de savanne en halfopen land met bomen in het laagland; in het noorden van Colombia ook droog bos. Meestal onder 1000 m, in Colombia plaatselijk hoger. Zoekt in het gebladerte van middelhoge tot hoge bomen naar kleine insecten, in paren en vaak met gemengde groepen. Het nest is een kleine, met korstmos beklede kom op een tak.

Verspreiding en trek

In Colombia in het Caribische laagland, het Magdalenadal, de llanos en het Amazonegebied in het oosten. In Ecuador in het oostelijke laagland. In Peru in het Amazonegebied, vooral in het noorden en midden. In Bolivia niet of nauwelijks vastgesteld. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in Venezuela, de Guyana's en het Amazonegebied en het noordoosten van Brazilië.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Zoek langs bosranden, rivieroevers en in tuinen met bomen in het oostelijke laagland en let op paartjes in gemengde groepen. De nasale roep en de hoge zang verraden de vogels vaak, en de wit-zwarte staart valt op als de vogel hem spreidt.

Staat van instandhouding

Niet geëvalueerd in deze afbakening. De soort heeft een grote verspreiding en verdraagt verstoord en halfopen bos goed.

Wetenschappelijke naam

Polioptila plumbea | (Gmelin, 1788)

Gmelin beschreef de soort in 1788 als Todus plumbeus; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Polioptila werd in 1855 ingevoerd door Sclater. De geslachtsnaam komt van Grieks polios, 'grijs', en ptilon, 'veer'. De soortnaam is Latijn plumbeus, 'loodkleurig', naar de grijze bovendelen. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Suriname.