Alle soorten › Zangvogels › Winterkoningen › Zuidelijke nachtegaalwinterkoning
Zuidelijke nachtegaalwinterkoning | Microcerculus marginatus
Southern Nightingale-Wren | Soterrey pechiescamado | Uirapuru-veado
De zuidelijke nachtegaalwinterkoning is een kleine, bijna staartloze winterkoning van de bosbodem in vochtig laagland- en heuvelbos. Hij loopt over de grond en over liggende stammen en wipt daarbij voortdurend met het achterlijf. Zijn zang, een lange reeks zuivere fluittonen die steeds lager worden en met steeds langere pauzes klinken, is in veel bossen een vast geluid van de vroege ochtend.
Geluid
De zang begint met een korte reeks snelle tonen en gaat over in een lange reeks hoge, zuivere fluittonen, elk iets lager dan de vorige, met pauzes die steeds langer worden; het geheel kan meer dan een minuut duren. Roep: een scherp tsjik.
Opname: Carlos Andrés Pinto Quinche — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
10–11 cm, met een lange, rechte, dunne snavel, lange poten en een zeer korte staart. De bovendelen zijn effen donkerbruin. Keel en borst zijn wit; flanken en buik zijn bruin, met donkere schubtekening. De hoeveelheid wit en de sterkte van de schubtekening verschillen per gebied. De seksen zijn gelijk; jonge vogels zijn van onder sterker donker geschubd, ook op de borst.
Verwarringssoorten
De witbandwinterkoning Microcerculus bambla heeft een brede witte band over de gesloten vleugel en een grijze borst, en leeft in de voetheuvels van de oostflank. De witborstboswinterkoning Henicorhina leucosticta heeft een zwart-wit gestreepte zijkop, een witte wenkbrauwstreep en een opgewipte staart. De orpheuswinterkoning Cyphorhinus arada is groter en roodbruin, met kale blauwe huid rond het oog. Bladkrabbers (Sclerurus) zijn groter, met een langere, zwartachtige staart, en woelen in het bladstrooisel.
Leefgebied
De bodem en de onderste laag van vochtig, groenblijvend bos, vooral oud bos met veel liggende stammen, in het laagland en de voetheuvels, tot ongeveer 1700 m. Loopt over de bosbodem en over stammen en zoekt insecten en spinnen tussen bladstrooisel en mos. Over het nest is weinig bekend.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Colombia in het Pacifisch laagland, het Magdalenadal, de noordelijke voetheuvels en het laagland en de voetheuvels ten oosten van de Andes. In Ecuador in vochtig bos ten westen van de Andes en in het Amazonelaagland en de voetheuvels van de oostflank. In Peru in het Amazonelaagland en op de lagere oostflank. In Bolivia in het noordelijke laagland en de voetheuvels van de Yungas. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied van Costa Rica en Panama tot Venezuela en het Amazonegebied van Brazilië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Luister in de vroege ochtend in rustig, oud bos naar de dalende fluitreeks en zoek dan geduldig de bosbodem af; de vogel zit vaak op een liggende stam en wipt met het achterlijf.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. Afhankelijk van gesloten bos; verdwijnt waar het bos versnipperd of gekapt wordt.
Wetenschappelijke naam
Microcerculus marginatus | (Sclater, 1855)
Sclater beschreef de soort in 1855 als Heterocnemis marginata; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Microcerculus werd in 1862 ingevoerd door Sclater. De geslachtsnaam is een verkleinvorm van Grieks mikros, 'klein', en kerkos, 'staart'. De soortnaam komt van Latijn marginatus, 'omrand', van margo, 'rand'; waarschijnlijk naar de donker gerande veren. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Bogotá, Colombia.