Alle soorten › Gierzwaluwachtigen › Gierzwaluwen › Andesgierzwaluw
Andesgierzwaluw | Aeronautes andecolus
Andean Swift | Vencejo andino | Andorinhão-andino
De andesgierzwaluw is een lichte, bruin-witte gierzwaluw met een diep gevorkte staart, die in de droge dalen van de Andes in Peru en Bolivia leeft. Groepjes jagen langs rotswanden, kloven en dorpen, vaak laag boven het terrein. Met de witte halsband, stuit en onderdelen wijkt hij af van de meeste andere gierzwaluwen in het gidsgebied.
Geluid
Een hoog, schel getjirp en snelle trillers, vaak door groepjes in de vlucht.
Opname: Fabrice Schmitt — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
14–15 cm, slank, met lange, smalle vleugels en een lange, diep gevorkte staart die vaak gesloten als een punt wordt gehouden. Kruin, mantel, vleugels en staart zijn grijsbruin. Een brede witte halsband loopt over de nek en de stuit is wit. De onderdelen zijn wit, met grijsbruine flanken. De seksen zijn gelijk.
Verwarringssoorten
De kleine andesgierzwaluw Aeronautes montivagus is donkerder, zwartachtig, met alleen een witte keel en witte flankvlekken, zonder halsband en witte stuit, en met een minder diep gevorkte staart; hij leeft meer in vochtige bergbossen. De witkraaggierzwaluw Streptoprocne zonaris is veel groter en zwart, met een smalle witte halsband en een korte staart. Zwaluwen in hetzelfde gebied hebben bredere vleugels, een fladderender vlucht en meestal geen witte halsband.
Leefgebied
Droge, open dalen in de Andes met rotswanden, kloven, steile oevers, cactussen en struweel, ook rond dorpen en akkers, ruwweg tussen 1500 en 4000 m, plaatselijk lager. Jaagt in de lucht op vliegende insecten, vaak in groepjes. Nestelt in spleten in rotswanden en steile oevers en soms in gebouwen.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Peru op de westflank van de Andes en in de droge inter-Andesdalen, vooral in het midden en zuiden van het land. In Bolivia in de droge dalen van de Andes en op het altiplano. Ontbreekt in Colombia, Ecuador en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in het westen en noordwesten van Argentinië en zeldzaam in het noorden van Chili.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Zoek in droge dalen met rotswanden en kloven, bijvoorbeeld in de omgeving van Arequipa en in de dalen rond Cochabamba, waar groepjes laag langs de wanden jagen.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. De soort verdraagt een kleinschalig agrarisch landschap en nestelt soms in gebouwen.
Wetenschappelijke naam
Aeronautes andecolus | (d'Orbigny, ACVMD & de Lafresnaye, 1837)
D'Orbigny, ACVMD & de Lafresnaye beschreef de soort in 1837 als Cypselus andecolus; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Aeronautes werd in 1892 ingevoerd door Hartert. De geslachtsnaam komt van Grieks aēr, 'lucht', en nautēs, 'zeeman', dus 'luchtvaarder'. De soortnaam andecolus komt van de Andes en Latijn -cola, 'bewoner', dus 'Andesbewoner'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit La Paz, Bolivia.