Alle soorten › Zangvogels › Mierpitta's › Atuenmierpitta

Atuenmierpitta | Grallaria atuensis

Atuen Antpitta | Tororoí leonado sureño | Tovacuçu-de-atuen

De atuenmierpitta is de zuidelijke vorm van de vroegere bergmierpitta en leeft alleen in de hoge Andes van Noord-Peru, ten zuiden van de Marañón. Hij werd vooral op grond van zijn afwijkende zang als aparte soort erkend. Net als zijn verwanten leeft hij in open terrein langs en boven de boomgrens.

Atuenmierpitta (Grallaria atuensis)
Foto: Thibaud Aronson — CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Geluid

De zang is een holle fluittoon in drie delen, WIEP toe-TOEIE, met een stijgend einde. De roep is een schril, rollend gekrijs. Hij is vooral rond zonsopgang actief, en zingt vanaf de grond of een uitstekende zitplaats.

Voor deze soort is nog geen opname met een geschikte Creative Commons-licentie beschikbaar.

Herkenning

17–18 cm, rond en kortstaartig, op bruingrijze poten, met een zwarte tot zwartgrijze snavel. Teugels, oogring en een vlek achter het oog zijn kaneelroodbruin; de oorstreek kaneelroodbruin met zwarte puntjes. Kruin, rug, vleugels en staart zijn bruin tot donker olijfbruin. De keel is kaneel-okerkleurig, de onderdelen donker olijfokerkleurig, het donkerst op de borst; kleine witte veerpunten op borst en buik geven een geschubd patroon. De seksen zijn gelijk.

Verwarrings­soorten

De bergmierpitta Grallaria quitensis ten noorden en westen van de Marañón is lichter, met een witachtige keel, en zingt anders. De streepkopmierpitta Grallaria andicolus heeft een gestreepte kop en gestreepte onderdelen en leeft vaak in Polylepis-bos. De roestkleurige mierpitta Grallaria przewalskii en de chachapoyasmierpitta Grallaria gravesi zijn roodbruin en leven lager, in dicht bergbos.

Leefgebied

Jalca en páramo-achtige graslanden en het aangrenzende bergbos, vooral tussen 2850 en 3500 m. Zoekt op de grond naar insecten en andere ongewervelden. Over het broeden is weinig bekend.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

Alleen in Peru, op de hoofdkam van de Andes in het zuiden van Amazonas, het oosten van La Libertad en in San Martín. Ontbreekt in Colombia, Ecuador, Bolivia en op de Galápagos. Komt buiten het gidsgebied niet voor.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Luister bij zonsopgang in de jalca van Amazonas, bijvoorbeeld in de hooglanden rond Leimebamba, naar de holle fluitzang. De vogel zingt soms vanaf een open, verhoogde plek.

Staat van instandhouding

Wereldwijd niet bedreigd. Het verspreidingsgebied is klein, maar de stand geldt als stabiel en de soort is er tamelijk algemeen; hij komt voor in ten minste twee beschermde gebieden. Versnippering en vernietiging van de jalca nemen wel toe.

Wetenschappelijke naam

Grallaria atuensis | Carriker, 1933

Carriker beschreef de soort in 1933 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Grallaria werd in 1816 ingevoerd door Vieillot. De geslachtsnaam komt van Nieuw-Latijn grallarius, 'steltloper', naar de lange poten. De soortnaam atuensis verwijst naar Atuén in Amazonas, Peru, niet noodzakelijk de typelocatie. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Atuén, Amazonas, Peru.