Alle soorten › Zangvogels › Kardinaalachtigen › Blauwrugbisschop

Blauwrugbisschop | Cyanoloxia cyanoides

Blue-black Grosbeak | Picogrueso negriazulado | Azulão-negro

De blauwrugbisschop is een donkere, zwaargesnavelde kardinaal van de ondergroei van vochtige bossen, van Mexico tot het westen van Colombia en Ecuador. Sinds de Amazonische vogels als aparte soort worden behandeld, de Rothschilds bisschop, is hij in het gidsgebied beperkt tot de kant van de Andes die naar de Stille Oceaan en de Caribische Zee gekeerd is. Hij is vaker te horen dan te zien.

Blauwrugbisschop (Cyanoloxia cyanoides)
Foto: Dan Vickers — CC BY 4.0 · Wikimedia Commons

Geluid

De zang is een korte, heldere, melodieuze strofe van fluittonen, die vaak afloopt en wordt herhaald vanuit dekking. De roep is een scherp, metaalachtig tsjink.

Luister: ZangXC1187031

Opname: Carlos Delgado JUMABITA — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

15–16 cm, met een zeer zware, zwartachtige kegelsnavel. Het mannetje is donker blauwzwart, met helderder blauw op voorhoofd, wenkbrauw, schouders en stuit. Het vrouwtje is egaal warm chocoladebruin, iets lichter op de onderdelen. Jonge mannetjes lijken op het vrouwtje en krijgen geleidelijk blauwzwarte veren.

Verwarrings­soorten

De Rothschilds bisschop Cyanoloxia rothschildii lijkt sterk maar leeft ten oosten van de Andes en heeft een andere zang. De ultramarijnbisschop Cyanoloxia brissonii is helderder blauw en leeft in droger, open terrein. Het indigodikbekje Amaurospiza concolor is kleiner, met een minder zware snavel. Vrouwtjes van de zwartkopzaadkraker Sporophila angolensis zijn kleiner, met een kortere staart en een kastanjebruine zweem op de buik.

Leefgebied

Ondergroei en randen van vochtig bos, secundaire groei, dichte struiken langs bosranden en beschaduwde aanplant in het laagland en op de lagere hellingen, meestal onder ongeveer 1500 m. Eet zaden, vruchten en insecten, laag in dicht struikgewas, meestal in paren. Het nest is een kom in een dichte struik.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

Colombia: in het Pacifische laagland, het Caribisch laagland, het Magdalenadal en op de lagere hellingen van de Andes aan de westzijde. Ecuador: in het westen, van het vochtige noorden tot de halfvochtige streken in het zuiden. Peru: hooguit in het uiterste noordwesten. Ontbreekt in Bolivia en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied van het zuiden van Mexico tot Panama en in het noorden van Venezuela.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Luister langs bosranden en in secundair bos in het westen van Colombia en Ecuador naar de heldere zang uit de ondergroei en wacht tot de vogel kort naar voren komt; het vrouwtje valt in de schaduw op door haar egaal bruine kleur en zware snavel.

Staat van instandhouding

Wereldwijd niet bedreigd. De soort verdraagt secundair bos en bosranden en is daardoor minder gevoelig voor ontbossing dan veel bosvogels.

Wetenschappelijke naam

Cyanoloxia cyanoides | (de Lafresnaye, 1847) (GBIF: Cyanocompsa cyanoides)

De Lafresnaye beschreef de soort in 1847 als Coccoborus cyanoides; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Cyanoloxia werd in 1850 ingevoerd door Bonaparte. De geslachtsnaam komt van Grieks kuanos, 'donkerblauw', en Loxia, het geslacht van de kruisbekken (Grieks loxos, 'scheef'). De soortnaam komt van Grieks kuanos, 'donkerblauw', en -oidēs, 'lijkend op'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Panama.