Alle soorten › Eendachtigen › Eenden, ganzen en zwanen › Bruine krooneend
Bruine krooneend | Netta erythrophthalma
Southern Pochard | Pato Morado | Paturi-preta
De bruine krooneend is een donkere duikeend met een Afrikaanse en een Zuid-Amerikaanse stand. In het noorden van Zuid-Amerika is de soort sinds de jaren zeventig sterk achteruitgegaan, het sterkst in de Andes, langs de Caribische kust en in het Pacifische laagland. In het gidsgebied is hij nu een zeer zeldzame verschijning.
Geluid
Meestal stil. Het mannetje geeft in de balts een zacht, nasaal fluitend geluid, het vrouwtje een raspend krrr.
Voor deze soort is nog geen opname met een geschikte Creative Commons-licentie beschikbaar.
Herkenning
48–51 cm, een middelgrote duikeend met een vrij hoge, ronde kop. Het mannetje is donker kastanjebruin, met een zwartachtige borst, een donkere rug, warmbruine flanken, een rood oog en een lichte, blauwgrijze snavel met een zwarte punt. Het vrouwtje is donkerbruin, met een lichte vlek aan de snavelbasis, een lichte, naar beneden gebogen streep achter het oog en een lichte keel; haar oog is bruin. In de vlucht een brede witte streep over de slagpennen. Jonge vogels lijken op het vrouwtje.
Verwarringssoorten
Het vrouwtje van de peposaka-eend Netta peposaca is lichter bruin, met witte onderstaartdekveren en zonder lichte streep achter het oog. Het vrouwtje van de ringsnaveleend Aythya collaris is grijzer bruin, met een witte oogring en een lichte ring om de snavel, en heeft een grijze vleugelstreep. Het vrouwtje van de kleine topper Aythya affinis heeft een scherp wit vlak rond de snavelbasis en een geel oog. Het vrouwtje van de rosse stekelstaart Oxyura jamaicensis is kleiner, met een stijve staart en een lichte wang met een donkere streep.
Leefgebied
Zoete meren, vijvers en lagunes met open water en ondergedoken waterplanten, ook diepere moerassen en stuwmeren, van het laagland tot in de Andes. Duikt naar zaden, wortels en bladeren van waterplanten en naar ongewervelden. Het nest ligt in dichte oevervegetatie, vlak bij het water.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Colombia vroeger plaatselijk in de Andes en het Caribische laagland, nu zeer zeldzaam; recente waarnemingen vooral in het noorden en een enkele in het zuidwesten. In Ecuador sinds het midden van de twintigste eeuw als broedvogel verdwenen, met slechts een enkele recente waarneming van een zwervende vogel. Ook in Peru, waar de soort vroeger in het noordwesten en in de Andes voorkwam, ontbreken recente bevestigde waarnemingen vrijwel. Niet in Bolivia en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in Venezuela, het oosten van Brazilië en plaatselijk in Argentinië, en in oostelijk en zuidelijk Afrika.
- Zomergast (ca. apr–sep)
- Doortrek (mrt–apr, okt–nov)
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Een waarneming is het meest waarschijnlijk op meren en lagunes met veel waterplanten in het noorden van Colombia, bij de grens met Venezuela. Let tussen andere duikeenden op een egaal donkere eend met een rood oog en een lichte snavel, en leg elke waarneming vast met foto's.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd (LC), dankzij de Afrikaanse stand. De Zuid-Amerikaanse stand is sterk afgenomen en wordt op hooguit 5000 tot 10.000 vogels geschat; jacht en verlies van leefgebied door dichtslibben, baggeren en het verdwijnen van oevervegetatie gelden als oorzaken. In Ecuador wordt de soort als ernstig bedreigd beschouwd.
Wetenschappelijke naam
Netta erythrophthalma | (Wied-Neuwied, 1833)
Wied-Neuwied beschreef de soort in 1833 als Anas erythrophthalma; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Netta werd in 1829 ingevoerd door Kaup. De geslachtsnaam komt van Oudgrieks netta, 'eend'. Grieks eruthros, 'rood', en ophthalmos, 'oog', dus 'roodogig'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Belmonte, Bahia, Brazilië.