Bruine pelikaan | Pelecanus occidentalis

Geluid

Volwassen vogels zijn vrijwel altijd stil. In de kolonie maken jongen en volwassenen lage, grommende en sissende geluiden.

Herkenning

100–137 cm, met een spanwijdte van rond twee meter. Het lichaam is grijsbruin, de bovendelen zilvergrijs gestreept. De snavel is lang en plat, met een donkere keelzak. Buiten de broedtijd zijn kop en hals wit, de kruin geelachtig. In het broedkleed zijn achterhals en nek donker kastanjebruin, gescheiden van de witte kop door een witte streep langs de zijkant van de hals. Jonge vogels zijn egaal grijsbruin op kop, hals en rug, met een lichte buik. De seksen zijn gelijk. Vliegt met ingetrokken kop, afwisselend enkele slagen en lange glijvluchten, vaak in rijen vlak boven het water.

Verwarrings­soorten

De Peruaanse pelikaan Pelecanus thagus is duidelijk groter en zwaarder, met meer zilvergrijs op de vleugeldekveren en in het broedkleed een strogele kuif; in het noorden van Peru en het zuiden van Ecuador komen beide soorten samen voor, en jonge vogels zijn daar vooral op grootte te onderscheiden. De Amerikaanse witte pelikaan Pelecanus erythrorhynchos, een zeldzame dwaalgast, is wit met zwarte handpennen en vist zwemmend. Jonge bruine pelikanen kunnen op afstand aan de bruine gent Sula leucogaster doen denken, maar die is veel kleiner, met een slanke, spitse snavel en een scherp afgetekende witte buik.

Leefgebied

Ondiepe kustzee, baaien, estuaria, mangroven, zandstranden en rotskusten; zelden ver op open zee of in het binnenland. Rust op stranden, rotsen, palen en in vissershavens, waar hij afkomt op visafval. Vist door met half gevouwen vleugels van enkele tot ruim tien meter hoogte in het water te duiken en vis met de keelzak te scheppen. Broedt in kolonies op eilandjes, in mangroven of op struiken, met een nest van takken op de grond of in lage bomen.

Verspreiding en trek

In Colombia algemeen langs de hele Caribische en Pacifische kust, met de nominaatvorm in het Caribisch gebied en P. o. murphyi aan de Pacifische kant. In Ecuador algemeen langs de hele kust, met kolonies op eilanden voor de kust. Op de Galápagos jaarrond verspreid over de archipel (P. o. urinator). In Peru vooral langs de noordkust, in Tumbes en Piura, zuidwaarts schaarser en grotendeels vervangen door de Peruaanse pelikaan. Niet in Bolivia. Buiten het gidsgebied langs de kusten van Noord- en Midden-Amerika, het Caribisch gebied en het noorden van Zuid-Amerika.

• Jaarrond
• donker = kerngebied, licht = dun verspreid

Hoe en wanneer kijken

In havens zoals die van Puerto López, Salinas en Puerto Ayora op Santa Cruz zitten bruine pelikanen vaak van dichtbij op steigers en boten te wachten op visafval. Langs de stranden van de Colombiaanse Caribische kust zie je ze in rijen laag over de branding vliegen en duiken.

Staat van instandhouding

Niet bedreigd. Na een sterke afname in Noord-Amerika door het pesticide DDT heeft de soort zich daar hersteld. Plaatselijk vormen verstoring van kolonies, verstrikking in vislijnen en netten, olievervuiling en voedseltekort tijdens El Niño-gebeurtenissen bedreigingen.

Wetenschappelijke naam

Pelecanus occidentalis | Linnaeus, 1766

Linnaeus beschreef de soort in 1766 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Pelecanus werd in 1758 ingevoerd door Linnaeus. De geslachtsnaam komt van Grieks pelekan, 'pelikaan', verwant aan pelekus, 'bijl'. De soortnaam is Latijn occidentalis, 'westelijk', naar het voorkomen in de Nieuwe Wereld. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Jamaica.